فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: عوامل کلیدی موفقیت به فعالیت‌هایی اشاره دارد که از طریق همگرایی بخش‌های مختلف یک مجموعه، به بهبود عملکرد رقابتی در سازمان‌ها منجر می‌شود. در پیاده‌سازی مدیریت دانش، این عوامل در صورت اجرای صحیح و دقیق، تأثیر قابل‌توجهی بر موفقیت سازمان دارند. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و رتبه‌بندی عوامل کلیدی موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش در دانشگاه‌های جامع دولتی ایران است. همچنین به‌عنوان مطالعه موردی، نتایج این پژوهش در دانشگاه خوارزمی بعنوان یک دانشگاه جامع دولتی مورد بررسی قرار گرفته و وزن‌دهی و رتبه‌بندی عوامل کلیدی شناسایی‌شده نیز به‌عنوان هدف فرعی پژوهش انجام شده است.  روش‌ها: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش اجرا توصیفی با رویکرد آمیخته و طرح تحقیقی اکتشافی انجام شده است. در گام اول، با بهره‌مندی از اسناد و مطالعات کتابخانه‎ای، تعداد 30 مقاله که حجم مناسبی از موضوع را با توجه به کلیدواژه‌های پژوهش پوشش داده و در قلمرو زمانی 2024-2010 قرار داشتند، به روش مرور نظام‎مند شناسایی شد. در ادامه با استفاده از پنل خبرگی در روش دلفی فازی-خاکستری، عوامل کلیدی موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش در دانشگاه‌های جامع دولتی ایران، با توجه به کلید‌واژه‌های شناسایی شده از مطالعات کتابخانه‌ای و پیشنهادهای خبرگان شناسایی شد. در ادامه، برای تحلیل عاملی اکتشافی و تعیین سازه‌های پنهان پژوهش، پرسش‌نامه‌ای تک‌بعدی طراحی و در اختیار 150 نفر از کارشناسان قرار گرفت. پایایی پرسش‌نامه با ضریب آلفای کرونباخ و کفایت جامعه آماری با آزمون‌های بارتلت و KMO تأیید شد. تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از روایی همگرایی در نرم‌افزار 8.80 LISREL، تحلیل توصیفی داده‌ها با نرم‌افزار SPSS، وزن‌دهی ابعاد با تکنیک کریتیک (مخاطب‌محور) و مدل آنتروپی شانون (خبره محور) و همچنین رتبه‌بندی ابعاد با تکنیک الکتره تعیین شد.  یافته‌ها: در مرحله مرور نظام‌مند، تعداد 37 عامل غیرتکراری احصا گردید. در پانل خبرگان با حذف عوامل غیرمرتبط، 30 عامل کلیدی شامل 27 عامل شناسایی ‌شده از مرحله مروری و 3 عامل پیشنهادی توسط خبرگان تعیین شد. تحلیل عاملی اکتشافی 9 بعد کلیدی را شناسایی کرد که به ترتیب اولویت شامل سرمایه اجتماعی دانش‌آفرین، انگیزه‌های نقش‌آفرینی، نیازها و انتظارات حمایت‌شده، زیرساخت‌های سازمانی دانش‌آفرین و دانش­گستر، شفافیت و هم‌سویی در دانش اشتراک‌گذاری شده، نظام‌های اطلاعاتی تعهدآور، پایش دانش تولیدشده، سیاست‌گذاری در دانش‌های بومی، و فرهنگ کاربری دانش است. این عوامل از طریق اقداماتی مانند ارتقای اعتماد سازمانی، تشکیل تیم‌های تخصصی و معماری دانش قابل تقویت هستند. از طرفی زیرساخت‌ها و الزامات سازمانی مناسب، می‌تواند به سازماندهی گروه‌های تخصصی دانش و در نتیجه تعریف متقابل وظایف سازمانی اشتراک‌گذاران و پذیرندگان دانش کمک نماید.  نتیجه‌گیری: گستردگی این پژوهش، به شناخت ابعاد مختلفی از پیاده‌سازی موفق مدیریت دانش، کمک کرده است که در پژوهش‌های گذشته به آن پرداخته نشده است؛ بویژه در این پژوهش عوامل کلیدی موفقیت در پیاده‌سازی مدیریت دانش در دانشگاه‌های جامع دولتی ایران شناسایی شده است. همچنین، از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره به منظور رتبه‌بندی عوامل شناسایی شده استفاده شده است. لذا، این پژوهش دید وسیع‌تری برای ارزیابی و رتبه‌بندی عوامل کلیدی موفقیت برای پیاده‌سازی موفق مدیریت دانش در سطح مراکز آموزشی و پژوهشی دانشگاهی، به‌ویژه در دانشگاه‌های جامع دولتی کشور ایران فراهم کرده است.