بررسی معادلیابی استعارههای مفهومی صحیفۀ سجادیه در بستر مبدأگرایی و مقصدگرایی (مطالعۀ موردی:ترجمۀ انصاریان و آیتی)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مترجمی زبان عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22054/rctall.2025.84255.1784چکیده
استعارۀ مفهومی اصطلاحی جدید و نوظهور در حوزه زبانشناسی شناختی است که منجر به فهم یک موضوع و حوزه مفهومی بر حسب حوزۀ مفهومی دیگر میشود. این جستار قصد دارد استعارههای مفهومی صحیفۀ سجادیه و نحوۀ بازتاب آن را در دو برگردان مشهور از این کتاب -حسین انصاریان و عبدالمحمد آیتی- در بستر مبدأگرایی و مقصدگرایی بررسی کند. 296 استعارۀ مفهومی بر اساس اصول تعریف شده لیکاف و جانسون در این کتاب یافت شد که تنها به بررسی نمونههایی خواهیم پرداخت که تفاوت روش مترجمان در برگردان استعارههای مدنظر از منظر مبدأگرایی و مقصدگرایی بارزتر بوده است. این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی و با تکیه بر محورهای نظریۀ استعارۀ مفهومی که توسط لیکاف و جانسون ارائه شده است. نتایج حاکی از آن است که مفاهیم مجرد موجود در زبان دعا در صحیفۀ سجادیه، اغلب از استعارههای وجودی به عینیت رسیدهاند. مترجمان برای انتقال استعارههای مفهومی از زبان مبدأ به زبان مقصد از هر دو روش مبدأگرایی و مقصدگرایی استفاده کردهاند، اما نگاه و رویکرد آیتی به گونهای بوده است که در برخی موارد مترجم سعی در ارائۀ ترجمهای کاملاً وفادار به ساختار زبان مقصد داشته است و یا گاهی عبارات مدنظر را بدون ترجمه و عین لفظ مبدأ ذکر کرده است و همین امر باعث شده است تا ترجمۀ وی در برخی از نمونهها نتواند استعارههای مفهومی را به درستی منتقل کند، اما روشی که انصاریان در انتقال این عبارات اتخاذ کرده است، منجر به نمود بهتر استعارههای مفهومی در زبان مقصد شده است.
