ارزیابی ترجمۀ کلیله و دمنه بر اساس نظریۀ اسکوپوس (مطالعۀ موردی: ترجمۀ مرعشی ‏پور)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی تهران، ایران

doi
10.22054/rctall.2025.83793.1772
چکیده

خوانش تأثیر معیارهای نظریۀ اسکوپوس (skopos) در ترجمۀ فارسی کلیله و دمنه از موضوعات زبان‎شناسی است و معیارهای آن، تأثیری فراوان در رساندن معنا و حفظ استقلال دو زبان دارد. طبق هدف هانس ورمیر آلمانی، هر مترجمی باید طبق این نظریه، ترجمه کند تا به شایستگی، معنا را رسانده و استقلال و انسجام هر دو زبان نیز حفظ گردد. در این جستار، بر اساس این الگو و با روش توصیفی- تحلیلی، ترجمۀ فارسی مرعشی‏پور از کلیله و دمنه ارزیابی شده است. از جمله نتایج این بررسی آن است که انگیزۀ مترجم برای ترجمه، شخصی بوده و به دنبال ارائۀ ترجمه‏ای امین و نیز به‏روزرسانی ترجمه و پوشاندن جامۀ فارسی امروز بر تن ترجمه است. مترجم از روش‏هایی همچون ترجمه بر اساس دستور زبان حالت، بافت و موقعیت واژگان و عبارات، توجه به ساختار زبان مقصد، پایبندی هم‏زمان به متن مبدأ و ساختار معاصر زبان مقصد و نیز ادبیت متن استفاده کرده است. همچنین در بیشتر موارد، ارزش و اهمیت فرهنگی متن اصلی و ترجمه در ارتباط و نزدیک است و همان ارزش و اهمیت، مستقیماً یا در قالب‏هایی همچون، استعاره و ضرب‏المثل، منتقل گردیده است. مترجم، این ترجمه را با توجه به سطح همۀ مخاطبان و تا حد امکان، نزدیک به سطح آنان انجام داده و هنجارهای آن را رعایت کرده است.