کاربست متون موازی در آموزش ترجمۀ متون حقوقی میان فارسی و عربی

نویسندگان

1 استادیار زبان وادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران،ایران

doi
10.22054/rctall.2025.87421.1804
چکیده

این مقاله، با هدف معرفی روشی برای آموزش ترجمۀ متون حقوقی میان فارسی و عربی به بررسی قابلیت‌های «متون حقوقیِ موازی» می‌پردازد؛ یعنی متونی حقوقی که در ژانر و موضوعاتِ مشابه به دو زبان فارسی و عربی نوشته شده‌اند. مطالعه با بهره‌گیری از روش تحلیلی- توصیفی و با تکیه بر تحلیل مقایسه‌ایِ متون حقوقیِ موازی به دنبال ارائۀ یک چارچوب آموزشی است که در آن دانشجویان در فرآیند یادگیریِ ترجمه نقش فعال‌تری بیایند. در ابتدا، متون حقوقی از منظر ترجمه بررسی و در چهار دستۀ «قانون‌گذار، قضایی، خصوصی و علمی» دسته‌بندی می‌شوند. سپس با تحلیل و مقایسۀ نمونه‌هایی از این متون به فارسی و عربی، مزایای استفاده از آنها در آموزش ترجمه تشریح می‌گردد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که متون حقوقی موازی میان فارسی و عربی بر اساس میزان شباهت به سه دسته تقسیم می‌شوند: متونی با مطابقت حداکثری، متونی با ساختار اطلاعاتی مشابه و متونی با تشابه محتوایی. این مطالعه همچنین مجموعه تمرین‌های متنوعی را متناسب با هر یک از این دسته‌ها پیشنهاد می‌کند که موجب می‌شوند دانشجویان با مقایسه و تحلیل این متون، مهارت‌های ترجمۀ خود را به طور فعالانه ارتقا دهند. این رویکرد، با محوریت قرار دادن دانشجویان و تأکید بر یادگیری از طریق عمل، می‌تواند گامی مؤثر در جهت بهبود آموزش ترجمۀ حقوقی میان فارسی و عربی باشد.