بررسی و مقایسه روشهای مختلف تحلیل روند بارش در ایستگاه سینوپتیک تبریز

نویسندگان

1 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22060/ceej.2026.23138.8115
چکیده

دراین تحقیق روند تغییرات زمانی بارش ماهانه در دوره زمانی مابین سالهای 1951 تا 2022 در ایستگاه سینوپتیک تبریز با استفاده از روش‌های مختلف مورد بررسی و مقایسه قرار‌گرفت. آزمون‌های ناپارامتری شامل آزمون من-کندال و آزمون من-کندال دنباله‌ای و روش گرافیکی تحلیل روند نوآورانه شِن برای شناسایی روند بالقوه بارندگی استفاده ‌شد. علاوه بر این از ابزار تبدیل موجک و آزمون‌های آماری من-کندال برای پی‌بردن به ساختار اصلی روند در بارش و نیز مقیاس‌های زمانی موثر بر روند به‌کار گرفته‌ شد. در تحلیل برمبنای موجک از شاخص جدیدی به نام انرژی سری زمانی به شکل موفقیت‌آمیزی استفاده شد. روش‌های تحلیل روند با یکدیگر مقایسه شد تا تکنیک بهتر شناسایی شود. نتایج حاصل از روش‌های مختلف نشان دهنده وجود روند منفی در تغییرات بارش ایستگاه تبریز است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که آزمون ناپارامتری من-کندال استاندارد در این مطاله موردی برای تولید روندهای آماری معنی‌دار بارندگی به صورت کیفی و کمی در مقایسه با آزمون من-کندال اصلاح شده بهتر است. نتایج تحلیل مدل ترکیبی موجک-من کندال نشان داد در مقیاس ماهانه برای بارش، پریود‌های درون‌سالانه (2 تا 8 ماهه) با فرکانس زیاد بیشترین تأثیر را در ایجاد روند در سری زمانی ماهانه بارش ایستگاه سینوپتیک تبریز دارند. نمودارهای من-کندال دنباله‌ای شروع تقریبی یک روند منفی در حال توسعه از سال ۱۹۹۵ تا انتهای دوره مطالعاتی را تشخیص ‌داد. نمودار پراکندگی روش گرافیکی شن نیز نشان دهنده وجود روند منفی طی سال‌های ۲۰۲۲-۱۹۸۷ نسبت به سالهای ۱۹86-۱۹51 بوده و برای مقادیر بارش"بالا" روند کاهشی تندتری قابل تشخیص است.