فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: با توجه به ویژگی‌­های خاص محصولات دارویی مثل نیمه عمر مشخص، لزوم رعایت کنترل­‌های دمایی، حفظ ایمنی داروها در تمام مراحل، انطباق با مقررات و استانداردهای بین‌­المللی و ارائه بهترین سطح خدمت‌­رسانی به مصرف­‌کنندگان، زنجیره تأمین دارو از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. امروزه در کشورهای در حال توسعه، معضلاتی که در تولید، نگهداری، واردات و توزیع دارو وجود دارد، باعث کاهش پایداری و افزایش هزینه‌­های شبکه زنجیره تأمین و توزیع دارو شده ­است. پایداری که به دنبال پاسخگویی به نیازهای اقتصادی و اجتماعی امروز بدون به مخاطره انداختن محیط زیست و نیازمندی‌های نسل آینده است، به صورت مفهومی متشکل از سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست­‌محیطی تعریف می­‌شود. روش‌ها: این مطالعه، با توسعه یک مدل بهینه‌سازی دوهدفه عدد صحیح؛ ضمن ادغام فاکتورهای واردات، ارزش زمانی پول  و الزامات کنترل دمایی، بهره‌­وری عملیاتی و پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی شبکه دارویی را تضمین می­‌نماید. به عبارت دیگر، با هم‌افزایی بین لجستیک زنجیره سرد و اصول سبز، در عین حفظ کیفیت و یکپارچگی دارو‌های حساس به دما، به دنبال به حداقل رساندن هزینه‌­ها و اثرات زیست‌محیطی است. هم­چنین با در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی ارزش زمانی پول، چالش‌­ها و پیچیدگی‌­های ذاتی واردات بین‌­المللی محصولات دارویی، به اتخاذ تصمیمات مقرون­‌به­‌صرفه اقتصادی و امکان­‌سنجی مالی دقیق‌­تر در طول زمان کمک می‌­کند. در واقع، مطالعه حاضر با هدف دستیابی به تعادلی هماهنگ میان تعالی عملیاتی، دوام اقتصادی و شیوه‌های پایدار، مدیران و ذینفعان این صنعت را در جهت‌یابی چالش‌های چندوجهی توزیع جهانی دارو یاری می­‌نماید.یافته‌ها: پس از حل مدل به کمک نرم‌­افزار گمز و روش معیار جامع، با استفاده از مثال­‌های عددی، مشخص شده است که (الف) واردات دارو، بیشترین نقش را در ایجاد هزینه برای شبکه سرد و سبز آن ایفا می­‌کند. توجه به این نکته ضروری است که اگرچه داروهای تولید داخل قیمت پایین‌­تری نسبت به نمونه وارداتی آن دارند، اما کیفیت و تأثیر آن­ها بر درمان نیز به مراتب پایین‌­تر است و همین مسأله باعث اقبال بیشتر داروهای وارداتی در میان مردم شده‌­است. علاوه بر این، از آن­جایی که حتی تولید محصولات دارویی نیز وابسته به واردات مواد اولیه می‌­باشد و الزامات قانونی نظیر محدودیت قیمتی، سد راه تولیدکنندگان است، به نظر می‌­رسد که تجدیدنظر در الزامات، قوانین و مقررات موجود و هم­چنین بهبود تکنولوژی­‌های تولید در بلندمدت می­تواند هزینه‌­های زنجیره را تا حدود زیادی کاهش دهد؛ اگرچه ممکن است که در کوتاه­‌مدت برای شبکه هزینه­‌هایی به همراه داشته باشد؛ (ب) رعایت کنترل­‌های دمایی که امری اجتناب‌ناپذیر در طول عملیات زنجیره محصول استراتژیکی مثل دارو است، قطعا منجر به افزایش هزینه‌­های آن و گرم‌­تر شدن زمین خواهدشد و لازم است تا تصمیم­‌گیرندگان این صنعت، در کوتاه‌­مدت هزینه­‌های کافی و اقدامات مناسب در مسیر بهبود تکنولوژی­‌های نگهداری و نظارت مستمر بر سلامت و کیفیت وسایل یخچال‌دار را انجام دهند تا در بلندمدت از مزایای بیشتری برخوردار گردند؛ (ج) حمل­‌نقل، در عین حال که کوچک­‌ترین بخش از هزینه‌­ها را تشکیل می­دهد، مؤثرترین عملیات شبکه در گرم­تر شدن زمین محسوب می‌­شود. این مسأله بیش از آنکه متأثر از کیفیت، سلامت و ظرفیت وسایل نقلیه باشد در نتیجه عدم مدیریت صحیح عرضه و تقاضا و مدیریت نادرست موجودی، حاصل شده­‌است؛ (د) از طرف دیگر، نتایج حاکی از آن است که ارزش زمانی پول و مسائلی مثل تورم، نوسانات نرخ ارز و تحریم اگرچه در کوتاه‌­مدت و میان­‌مدت دربردارنده هزینه بیشتر برای زنجیره خواهد بود، اما در بلندمدت نقش تعیین­‌کننده نخواهد داشت. نتیجه‌گیری: در واقع مدل دو هدفه فوق نشان می­‌دهد که بهبود عملکرد اقتصادی و زیست محیطی در بلندمدت و تحقق مدیریت پایدار زنجیره تأمین دارو، به واسطه تجدیدنظر در الزامات قانونی و استراتژی­‌های تولید، مدیریت صحیح عرضه و تقاضا و مدیریت مناسب موجودی قابل دستیابی است.