بررسی و نقد ترجمۀ فارسی رمان زقاق‌المدق بر اساس الگوی هنجاری گیدئون توری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22054/rctall.2025.82592.1759
چکیده

گیدئون توری به عنوان یکی از نظریه‌پردازان حوزه زبان شناسی و ترجمه، ضمن به چالش کشیدن رویکرد مبدأمحور ترجمه، الگویی مقصدمحور شامل هنجارهای سه گانه آغازین، مقدماتی و عملیاتی را ارائه کرد و گامی مهم در جهت استانداردسازی ترجمه برداشت. این پژوهش بر آن شد تا با استفاده از همین الگو و بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی و مراجعه به منابع کتابخانه‌ای به بررسی و نقد ترجمۀ فارسی یکی از رمان‌های نجیب محفوظ به نام زقاق‌المدق از محمدرضا مرعشی‌پور بپردازد. یافته‌های حاصل از بررسی ترجمۀ فارسی این رمان نشان داد که از نظر هنجار آغازین، مترجم ترجمۀ فارسی رمان مورد اشاره را با بهره‌مندی و مبنا قراردادن هنجارهای زبانی مقصد به‌گونه‌ای ارائه می‌دهد که کارکرد و پذیرش متن ترجمه شده در بستر فرهنگی و زبانی مخاطب هدف، اهمیت بیشتری دارد. مترجم از لحاظ هنجار عملیاتی، علاوه بر التزام به بهره‌گیری از هنجارهای ساختاری شامل: افرایش یا حذف واژگان و عبارات و پانوشت از هنجارهای زبان‌شناسی شامل: معادل‌یابی و ویژگی سبکی نیز بهره گرفته است و در مجموع در انتقال سلیس و روان محتوا موفق ظاهر شده است.