مطالعة شبهترجمة رمان آدم زنده از احمد محمود
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22054/rctall.2024.79888.1740چکیده
شبهترجمه به متونی اطلاق میشود که به صورت ترجمه ارائه شده، اما هیچ منبع متناظری به زبانهای دیگر برای آن وجود ندارد؛ در نتیجه فاقد هرگونه انتقال واقعی زبانی و رابطة ترجمانی است. اینگونه آثار یکی از موضوعات جذاب برای پژوهشگران علاقهمند به ترجمه است. شناسایی انگیزهها و راهبردهای خلق شبهترجمه در نظام ادبی جامعة مقصد امری بایسته و ضروری است. یکی از نمونههای شاخص شبهترجمه، رمان «آدم زنده» با ترجمة احمد محمود است. محمود در مقدمة رمان، نویسندة رمان را فردی عراقی به نام «ممدوح بن عاطل ابونزال» معرفی میکند، اما با تحلیل سطوح متنی، ژانری و گفتمانی رمان مشخص میشود که محمود نویسندة آن است. در پژوهش حاضر تلاش میشود با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی، زمینههای پیدایش شبهترجمه «آدم زنده» و همچنین مهمترین و شگردهای بهکار رفته در آن بر اساس الگوی مقصدمحورِ توری (1995) و همچنین الگوی تحلیل سهسطحی لیو (2019) بررسی شود. یافتههای پژوهش نشان داد احمد محمود با انگیزة طرح مضامین مترقیانه و نقد سیاسیون در اثر خود، شیوة جدیدی از شخصیتپردازی را بهکار برده و با تقلید از متن و پیرامتن متون ترجمة واقعی کوشیده اثرش را ترجمه جلوه دهد. این تدابیر موجب شده که محمود از تیغ تیز ممیزی و منتقدان ادبی تا حدودی در امان بماند.
