کاربست نظریۀ هنجارهای گیدئون توری و نیومارک در نقد برگردان عربی گزیدهای از اشعار گلچین گیلانی توسط محمد نورالدین عبدالمنعم (بررسی موردی شعر خانۀ ویران)
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران
doi
10.22054/rctall.2025.82043.1754چکیده
ترجمۀ شعر به عنوان یکی از پیچیدهترین عرصههای ترجمۀ ادبی، انتقال لایههای معنایی و زیباییهای زبان مبدأ به زبان مقصد را همواره با خطر از دست دادن اصالت و عمق مفاهیم مواجه میکند؛ از این رو، نظریههای مختلفی در این زمینه به وجود آمده است. از مهمترین نظریههای ترجمۀ شعر، نظریۀ هنجارهای گیدئون توری است که به فرآیند ترجمه یا خود عمل ترجمه پرداخته میشود. در زبان فارسی نیز اشعار بسیاری به زبانهای مختلف ترجمه شده است که از جملۀ آنها اشعار گلچین گیلانی به زبان عربی توسط محمد نورالدین عبدالمنعم است. از آنجایی که اشعار گلچین گیلانی دربرگیرندۀ درونمایههای احساسی و فرهنگی خاص است؛ بنابراین، در ترجمه نیازمند دقت و توجه ویژهای است. ترجمۀ شعر «خانۀ ویران» اثر گلچین گیلانی، موضوع این پژوهش است که با هدف بررسی و ارزیابی دقیق ترجمۀ عربی مقولههای فرهنگی، مفاهیم استعاری و ساختار موسیقایی در شعر فارسی از نظر وفاداری به معانی اصلی، دقت در ترجمۀ تعبیرات فرهنگی و انسجام و لحن اجرایی و شناسایی نقاط قوت و ضعف در ترجمه و ارائه پیشنهادات برای بهبود کیفیت ترجمههای ادبی مشابه، صورت میپذیرد. تحلیلها نشان میدهد که ترجمۀ عربی محمد نورالدین عبدالمنعم به طور کلی توانسته است معانی و احساسات اصلی شعر فارسی را منتقل کند، اما در برخی موارد نیاز به دقت بیشتری در تفسیر فرهنگی و انتخاب عبارات مناسب وجود دارد. استفاده از عبارات و توصیفهای دقیقتر میتواند به بهبود وضوح و انتقال بهتر معانی اصلی کمک کند.