فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: توسعه شهری و افزایش میزان حمل‌ونقل‌های برون شهری و درون شهری منجربه آن شده است تا هزینه‌های مرتبط با حمل‌ونقل به شدت افزایش یابد، این افزایش هزینه منجر به افزایش قیمت تمام شده محصولات نهایی و در نتیجه افزایش قیمت محصول می‌شود. همچنین تنها بعد اقتصادی مد نظر نبوده و افزایش حمل‌ونقل منجر به افزایش میزان انتشار گاز CO2 می‌شود. این موضوع منجر به طراحی مدل‌های مختلف حمل‌ونقل و مسیریابی وسیله نقلیه شده است که می‌توان به مسئله مکان‌یابی-مسیریابی وسیله نقلیه اشاره کرد. مسئله مکان‌یابی تسهیلات یک تصمیم استراتژیکی است، زیرا هزینه احداث و مکان‌یابی تسهیلات بسیار بالا می‌باشد. از سوی دیگر، تصمیمات مسیریابی مبتنی بر تصمیمات مکان‌یابی صورت می‌پذیرد و یک تصمیم میان‌مدت و کوتاه‌مدت به شمار می‌آید. در این مقاله، با توسعه یک مدل ریاضی از مکان‌یابی-مسیریابی وسیله نقلیه در شرایط عدم‌قطعیت و در نظر گرفتن قابلیت اطمینان، تلاش شده است تا بهینه‌سازی همزمان در توابع هدف پایداری با حفظ حداقل قابلیت اطمینان صورت پذیرد. اهداف پایداری در این مقاله شامل کمینه‌سازی هزینه‌های کل مسئله، کمینه‌سازی میزان انتشار CO2 و بیشینه‌سازی فرصت‌های شغلی بر اساس تصمیمات یکپارچه استراتژیکی و تاکتیکی است. مهم‌ترین موضوع پرداخته شده در این مقاله، تصمیم‌گیری در خصوص مسیریابی بهینه حمل‌ونقل با در نظر گرفتن پنجره زمانی و قابلیت اطمینان در مکان‌یابی تسهیلات بر اساس نرخ خرابی آن‌ها می‌باشد.روش‌ها: به دلیل غیر قطعی بودن پارامترهای مدل ریاضی، از انواع مختلف روش‌های برنامه‌ریزی فازی و استوار امکانی در فرموله کردن مدل استفاده شده است. از این رو 4 مدل مختلف برای کنترل عدم‌قطعیت پارامترهای تقاضا و هزینه‌های حمل‌ونقل استفاده و نتایج مدل با یکدیگر مقایسه شده است. همچنین برای حل مدل ریاضی چند هدفه از دو روش دقیق و الگوریتم فراابتکاری استفاده شده است. برای تجزیه و تحلیل مدل ریاضی در سایز کوچک و همچنین تحلیل حساسیت مدل از روش اپسیلون محدودیت تقویت شده و برای حل مثال‌های عددی در سایزهای بزرگتر از الگوریتم NSGA-II استفاده شده است. همچنین در این مقاله یک راه حل اولیه  مبتنی بر اولویت‌بندی برای الگوریتم فرا ابتکاری استفاده شده است.یافته‌ها: نتایج تحلیل‌ها نشان می‌دهد افزایش نرخ عدم‌قطعیت، اگرچه منجربه افزایش فرصت‌های شغلی شده است، هزینه‌های کل و میزان انتشار گازهای گلخانه را نیز افزایش داده است. همچنین، بررسی‌ها نشان می‌دهد روش RPP-III بالاترین هزینه استواری مدل را با کمترین انحراف معیار کسب کرده است. در تحلیل قابلیت اطمینان، این موضوع مشاهده گردید که هر چه نرخ خرابی تسهیلات بالاتر باشد، تعداد مراکز تولید و مراکز توزیع مکان‌یابی شده افزایش می‌یابد. این موضوع منجر به افزایش هزینه‌های کل، افزایش میزان انتشار CO2 و همچنین افزایش تعداد فرصت‌های شغلی شده است. با تجزیه و تحلیل 15 مثال عددی نیز مشاهده گردید که NSGA-II از کارایی بالایی در حل مدل ریاضی نسبت به اپسیلون محدودیت تقویت شده برخوردار است.نتیجه‌گیری: نتایج بدست آمده در این تحقیق، به مدیران در راستای اتخاذ تصمیمات استراتژیکی نظیر مکان‌یابی تسهیلات و تاکتیکی نظیر مسیریابی وسیله نقلیه کمک شایانی می‌نماید تا بتوانند در شرایط عدم‌قطعیت بازار تصمیمات مناسبی را اخذ کنند. با توجه به اینکه در این مدل، تصمیمات و مفروضات مختلف و نزدیک به دنیای واقعی لحاظ شده است، مدل ریاضی می‌تواند در صنایع پخش، مخصوصا کالاهای دارویی و الکترونیکی مورد استفاده قرار گیرد.