کاربرد روش ایتوس در ترجمۀ رمان عربی به فارسی (مطالعۀ موردی: ترجمۀ نصیحتنا إلی الجزّار از علاء الأسوانی)

نویسندگان

1 دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/rctall.2025.84410.1778
چکیده

اهمیت مقاصد گوینده در ادبیات سیاسی، ساز وکارهای به‌کار رفته از سوی نویسندگان را مهم می­سازد. با توجه به ارتباط تنگاتنگ ابزارهای اقناعی با مجموعه‌ای از عوامل از قبیل شهرت نویسنده یا ‏راوی و نقش وی در ایده‌‏پردازی و تصویرسازی در ذهن مخاطب جهت نیل به اهداف معین، روش ترجمه حائز اهمیت است. ایتوس یک استراتژی زبانی است که به فهم متن و امکان ترجمۀ دقیق آن یاری می­رساند. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی بر سه محور اصلی‏ پدیدآورنده متن و گیرنده و تأثیر چند سویۀ ایتوس در تولید متن و بازتولید ‏آن تأکید دارد. بر این اساس، مهم این است که در بازتولید متن، شیوه ‏درستی اتخاذ شود و پیام اصلی متن، روان و شیوا منتقل شود، چراکه ایتوس بر موقعیت و جایگاه نویسنده، برگردان هویت فرهنگی او، راهبردهای مترجم و برآورده شدن انتظارات خوانندگان از پیام انتقال یافته تأکید زیادی دارد. در این زمینه به بررسی متنی از علاء الأسوانی، نویسندۀ معاصر مصری تحت عنوان نصیحتنا إلی الجزّار می­پردازیم. نتیجه اینکه دقت در ظرایف و تیزبینی­های نویسنده در انتخاب کلمات و حتی حروف پیونددهنده عبارات و نیز معادل­یابی واژگان و ساختارهای دستوری و متقاعدسازی عاطفی خواننده و استفاده از زبان روشن و مؤثر در فرآیند ترجمه کارگشاست.