کاربرد روش ایتوس در ترجمۀ رمان عربی به فارسی (مطالعۀ موردی: ترجمۀ نصیحتنا إلی الجزّار از علاء الأسوانی)
نویسندگان
1 دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/rctall.2025.84410.1778چکیده
اهمیت مقاصد گوینده در ادبیات سیاسی، ساز وکارهای بهکار رفته از سوی نویسندگان را مهم میسازد. با توجه به ارتباط تنگاتنگ ابزارهای اقناعی با مجموعهای از عوامل از قبیل شهرت نویسنده یا راوی و نقش وی در ایدهپردازی و تصویرسازی در ذهن مخاطب جهت نیل به اهداف معین، روش ترجمه حائز اهمیت است. ایتوس یک استراتژی زبانی است که به فهم متن و امکان ترجمۀ دقیق آن یاری میرساند. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی بر سه محور اصلی پدیدآورنده متن و گیرنده و تأثیر چند سویۀ ایتوس در تولید متن و بازتولید آن تأکید دارد. بر این اساس، مهم این است که در بازتولید متن، شیوه درستی اتخاذ شود و پیام اصلی متن، روان و شیوا منتقل شود، چراکه ایتوس بر موقعیت و جایگاه نویسنده، برگردان هویت فرهنگی او، راهبردهای مترجم و برآورده شدن انتظارات خوانندگان از پیام انتقال یافته تأکید زیادی دارد. در این زمینه به بررسی متنی از علاء الأسوانی، نویسندۀ معاصر مصری تحت عنوان نصیحتنا إلی الجزّار میپردازیم. نتیجه اینکه دقت در ظرایف و تیزبینیهای نویسنده در انتخاب کلمات و حتی حروف پیونددهنده عبارات و نیز معادلیابی واژگان و ساختارهای دستوری و متقاعدسازی عاطفی خواننده و استفاده از زبان روشن و مؤثر در فرآیند ترجمه کارگشاست.