فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: یکی از انواع قراردادهای مطرح در اجرای پروژه‌‏ها، روش مهندسی، تدارکات و ساخت بوده که ابزاری برای انتقال فعالیت‌‏ها و نیز ریسک‌‏های پروژه به پیمانکار می‌باشد. با توجه به اهمیت ارزیابی ریسک در پروژه‌های نفتی، به‌ویژه برای پیمانکاران، هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و رتبه‌بندی ریسک‌های پیرامون پروژه‌های مهندسی، تدارکات و ساخت (EPC) در شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون است. همچنین این مقاله به دنبال ارائه راهکارهایی برای مدیریت موثر ریسک‌های پروژه‌های مزبور توسط پیمانکاران می‌­باشد. روش‌ها‌:‌ روش تحقیق در این مطالعه شامل چندین گام می‌­باشد. ابتدا با استفاده از روش کتابخانه‌ای و نظرات خبرگان، ریسک‌های موثر در پروژه‌های EPC شناسایی، استخراج و طبقه‌بندی شده است. در این گام، تیم تحقیق با مطالعه منابع علمی و مصاحبه با خبرگان صنعت نفت و گاز، لیستی از ریسک‌های احتمالی را تهیه کرده و سپس با ارائه مدلی مبتنی بر روش دلفی فازی و دیدگاه 5 خبره با 15 معیار، تعدادی از ریسک‌های شناسایی شده به عنوان ریسک‌های اصلی انتخاب گردیده‌اند. نظرات خبرگان در قالب اعداد فازی جمع‌آوری و تحلیل شده است تا به اجماع نسبی در مورد ریسک‌های اصلی دست یابند. در گام بعد، با بهره‌گیری مجدد از نظرات خبرگان و روش آنالیز سلسله مراتبی فازی مبتنی بر عدد ریسک،ریسک‌های منتخب بر اساس احتمال وقوع و شدت تاثیر آنها ارزیابی و رتبه‌بندی شده‌اند. برای افزایش دقت نظرات خبرگان و پرهیز از اعمال سلیقه شخصی از سیستم فازی استفاده شده است. در واقع، اعداد فازی به جای اعداد قطعی برای بیان نظرات خبرگان به کار گرفته شده است.  یافته‌ها: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که ریسک‌های پروژه شرکت مزبور به ترتیب اولویت عبارت از نرخ تورم، اعمال فشار کارفرما بر توقف اجرای کار، افزایش قیمت تجهیزات، تاخیر در پرداخت مالی، وجود عوامل ناهمخوان و استفاده از استانداردهای فرعی در پروژه، ایرادات در طراحی اولیه و اعمال مدیریت مهندسی غیرموثر پروژه می‌باشند. این نتایج می‌تواند به پیمانکاران کمک کند تا ریسک‌های اصلی را شناسایی و برای مدیریت آنها برنامه‌ریزی کنند. همچنین یک نقشه شناختی سناریومحور برای مواجهه با ریسک‌های اثرگذار ارائه شده است. شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های مزبور، امکان سناریوسازی توسط پیمانکاران برای مدیریت این ریسک‌ها را فراهم می‌سازد تا احتمال رخداد عواقب این چالش‌ها را در شرکت بهره‌برداری نفت و گاز کارون کاهش دهند. در واقع، این نقشه شناختی به عنوان نقشه راه پیمانکاران برای مدیریت ریسک در پروژه‌های EPC عمل می‌کند. برای مثال، این راهکارها می‌تواند شامل برنامه‌ریزی دقیق، مدیریت قراردادها، مدیریت تامین مالی، مدیریت تدارکات، مدیریت ذینفعان و ... باشد. هدف اصلی این راهکارها پیشگیری از بروز چالش‌های احتمالی در پروژه می­باشد.  نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان می‌دهد که ارزیابی ریسک در پروژه‌های EPC بسیار حائز اهمیت است. پیمانکاران باید با شناسایی ریسک‌های اصلی و ارائه راهکارهای مدیریتی مناسب، از بروز چالش‌های احتمالی جلوگیری کنند. استفاده از ابزارهای تحلیلی مانند آنالیز سلسله مراتبی فازی و نقشه‌های شناختی سناریومحور می‌تواند به پیمانکاران در این زمینه کمک شایانی نموده و نقش بسزایی در موفقیت پروژه‌های EPC ایفا نماید.