ارائه راهکار فراترکیب به منظور بهبود فرآیند توسعه محصول جدید مبتنی بر مدیریت ریسک محصولات تند گردش
نویسندگان
1 استاد، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد، گروه مهندسی مکانیک، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 کارشناس ارشد، دانشکده مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.48308/jimp.14.3.24چکیده
مقدمه و اهداف: با توسعه نسل چهارم صنعت، ترجیحات مشتریان در حال تغییر مداوم بوده و چرخه عمر محصولات کوتاهتر شده است. بنابراین فرآیندهای توسعه محصول جدید در شرکتها به یک ضرورت تبدیل شده است. دسترسی به صنایع پایدار نیازمند فرآیندی است که در آن ریسکهای نوظهور مهار شوند. به بیان دیگر استفاده از مفاهیم مدیریت ریسک در فرایند توسعه محصول جدید میتواند زمینهساز ارتقاء عملکرد سازمان باشد. هدف اصلی پژوهش حاضر، دستیابی به چارچوبی برای مدیریت ریسک در فرآیند توسعه محصول جدید تند گردش است. روش: ابتدا تحقیقات مرتبط با توسعه محصول جدید مرور و مفاهیم فرآیند توسعه محصول جدید، ریسک و محصولات تند گردش تعریف گردیده تا بیان مسئله شفاف و نیازمندی به مدیریت ریسک در این حوزه مشخص شود. مطالب این قسمت در قالب دو بخش کلی ادبیات نظری و ادبیات تجربی ارائه شده است. سپس با مرور مطالعات برجسته در این حوزه، از میان 95 مقاله، 18 مورد از مدلهای مدیریت ریسک به تفضیل بررسی شد. یافتهها: نتایج نشان داد که طبق تحقیقات، این مقالات برخی از فازهای پنجگانه مدلهای مدیریت ریسک و یا گامهایی از آن را بررسی کردند، گاها تغییراتی در مدلها ایجاد شده است، اما هیچکدام از مدلها همه فعالیتها و فازها را پوشش ندادند. سپس با کمک روش فراترکیب و با استفاده از الگوی هفت مرحلهای ساندلوسکی و باروسو، و با در نظر گرفتن همه کاستیها و نقاط ضعف و قوت مدلهای مرور شده، مدل مدیریت ریسک نوینی برای بهبود فرآیند توسعه محصول جدید با 6 گام ارائه و نحوه پیادهسازی مراحل، گامها و زیرگامهای مدل معرفی شد. این مدل علاوه بر داشتن نقاط قوت مدلهای موجود، نواقص کمتری نیز دارد. میتوان نوآوری این مدل را در ژرفنگری و بیان دقیق گامهای اجرایی فرآیند ریسک و همچنین تمرکز بر بهبود مسیر تعیین راهکار پاسخ به ریسک دانست. تاثیر صنعت محصولات تندگردش بر این مدل، در استقلال مدیریت ریسک و نظارت ریسک است. این تحقیق با استفاده از مدلهای موجود و مبتنی بر روش فراترکیب استخراج شد و سپس با نظر خبرگان حوزه مدیریت ریسک و متخصصین حوزه محصولات تند مصرف و مطالعه موردی وضعیت فعلی محصول در شرکت گلرنگ بررسی و تکمیل شد. دو معیار عمده برای آزمون صحت و خوب بودن سنجهها، روایی و پایایی است. سنجش روایی در این تحقیق، نخست از طریق ارزیابی دقیق و گسترده پیشینه تحقیق انجام شد. سپس مؤلفهها و شاخصهای بدست آمده مورد نظرسنجى خبرگان این حوزه قرار گرفت و تأیید نهایى صورت پذیرفت. همچنین جهت جمعآوری دادههای مورد نیاز، از دو سری مصاحبه نیز استفاده شده است. سری نخست مصاحبهها با هدف شناسایی ریسکهای موجود در فرآیند توسعه محصول جدید انجام شد. سری دوم مصاحبهها نیز با هدف تعیین راهکارهای پاسخ به هر یک از ریسکهای اولویتدار انجام شد. نتیجهگیری: حلقه بازخورد به عنوان یکی از مهمترین عوامل در ارتباط با محصولات تند گردش به شمار میرود؛ زیرا عدم توجه به بازخورد و اصلاح روند توسعه، میتواند منجر به خروج محصول از گردونه رقابت شود. خبرگان بر این باورند که در محصولات تند گردش، مدیریت ریسک، نظارت و ارزیابی ریسک باید به صورت مستقل انجام شوند؛ زیرا به دلیل سرعت فساد محصولات تند گردش، فرصت از دست رفته میتواند زیانهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد و سرعت عمل از اهمیت ویژهای در مدیریت ریسک محصولات تند گردش برخوردار است. با توجه به عمر کوتاه این محصولات، هرگونه تأخیر در تصمیمگیری خسارات جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. بنابراین، سرعت در مدیریت ریسک این محصولات بسیار حیاتی است. برای دستیابی به نتایج مورد انتظار، توسعه سیستمهای جمعآوری و تحلیل داده برای ارزیابی ریسک این محصولات ضروری است.