فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدف: در راستای دستیابی به اهداف توسعه پایدار و نیز کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، سوخت‌های زیستی به‌عنوان جایگزینی پایدار و طرف‌دار محیط‌زیست مطرح هستند. صنعت سوخت‌های زیستی می‌تواند با تنوع‌بخشی به منابع انرژی، امنیت انرژی را افزایش داده و وابستگی به واردات سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد؛ اما ارزیابی و انتخاب بهترین راهکارهای توسعه آن، نیازمند به‌کارگیری روش‌های مناسبی است. روش‌ها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است و به دلیل اینکه به شناسایی و رتبه‌بندی چالش‌ها، راهبردها و راهکارهای توسعه سوخت‌های زیستی می‌پردازد، می‌توان آن را پژوهش توصیفی ـ پیمایشی محسوب کرد. در این مقاله، از توسعه و تلفیق روش گسترش کارکرد کیفیت، برای ارزیابی و انتخاب راهکارهای توسعه سوخت‌های زیستی استفاده شده است. بر همین مبنا، با مرور چارچوب نظری و بررسی نظرات خبرگان طی روش دلفی فازی، چالش‌ها و راهبردهای توسعه سوخت‌های زیستی و نیز راهکارهای اجرایی آن شناسایی شدند. سپس، با استفاده از یک QFD فازی و دومرحله‌ای، درجه اهمیت استراتژی‌ها در مقابل چالش‌ها و وزن راهکارها در مقابل استراتژی‌ها ارزیابی شد و در مرحله آخر با تلفیق و توسعه  QFDبا روش تاپسیس، به رتبه‌بندی راهکارهای توسعه سوخت‌های زیستی پرداخته شد. یافته‌ها: با بررسی سیستماتیک چارچوب نظری، مهم‌ترین چالش‌­ها و موانع توسعه پایدار سوخت‌های زیستی شناسایی و در 4 بعد چالش‌های اقتصادی، فنی، زیست‌محیطی،  اجتماعی و سیاسی طبقه‌بندی شدند. 20 چالش­ استخراج شده از چارچوب نظری با استفاده از روش دلفی فازی و تجمیع نظر کارشناسان، غربالگری و به 13 چالش تقلیل داده شد. در مرحله بعد، خبرگان پژوهش، بهترین و بدترین چالش را انتخاب و اهمیت سایر چالش‌­ها را با آنها مقایسه نمودند. پس از تجمیع نظرات و فرموله نمودن معادله ریاضی غیرخطی و حل آن توسط نرم‌­افزار لینگو، وزن چالش­‌ها محاسبه شد. بر مبنای وزن‌های حاصل از اجرای روش بهترین-بدترین (BWM)، "تأمین ناپایدار مواد اولیه و انرژی" و نیز "فقدان نوآوری­‌ها و تکنولوژی­‌های به‌صرفه" به ترتیب مهم‌ترین و کم اهمیت‌ترین چالش‌های شناسایی شده بودند. استراتژی‌­های مقابله با چالش­‌های توسعه سوخت­‌های زیستی در فاز اول روش گسترش کارکرد کیفیت، تعیین وزن گردیدند. بر این اساس و طبق نظر خبرگان پژوهش، راهبردهای"تحقیق و توسعه برنامه‌های بهبود فرایند تولید سوخت‌های زیستی" و "تحقیق و توسعه فناوری‌های جدید و پیشرفته برای تولید سوخت‌های زیستی" به‌عنوان مهم‌ترین استراتژی توسعه سوخت‌های زیستی شناخته شدند. در مرحله پایانی و در فاز دوم QFD، 10 راهکار اجرایی توسعه سوخت‌های زیستی، در مقابل راهبردهای اولویت‌بندی شده، مورد ارزیابی و رتبه‌بندی قرار گرفتند و سه راهکار اصلی دارای اولویت عبارت بودند از: ایجاد و ارتقای استانداردها، حمایت از تولیدکنندگان پایدار و حفاظت از تنوع زیستی. نتیجه‌گیری: سوخت‌های زیستی نقش مهمی در آینده ایفا می‌کنند، اما در تولید این انرژی‌های تجدیدپذیر چالش‌هایی هم وجود دارد. تأمین ناپایدار مواد اولیه و انرژی از مهم‌ترین چالش‌های یافت شده در این مطالعه است. راهکارهای اجرایی این مطالعه نیز نقش مؤثری در تولید سوخت‌­های زیستی ایفا می‌­کنند. به‌طور کلی، ارتقای پایداری زیست‌محیطی شامل اقداماتی است که به افزایش استفاده از منابع تجدیدپذیر، کاهش استفاده از منابع غیرقابل‌تجدید، ارتقا استفاده از سوخت‌های زیستی، بهبود کارایی انرژی و مدیریت مؤثر پسماند و پساب‌های صنعتی متمرکز می‌شود.