بررسی آزمایشگاهی تثبیت زیستی و شیمیایی بر روی خاک ماسهای در حضور خاک ریزدانه

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، سمنان، ایران

2 دانشکده فنی و مهندسی دامغان، دامغان، سمنان، ایران.

3 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، سمنان، ایران

doi
10.22060/ceej.2026.23805.8224
چکیده

تثبیت شیمیایی خاک یکی از روش‌های متداول برای بهبود خواص ژئوتکنیکی خاک‌های مسئله‌دار، از جمله افزایش ظرفیت باربری و کاهش نفوذپذیری، می باشد. اخیرا، نگرانی‌های زیست‌محیطی مرتبط بااین روش، موجب استفاده پژوهشگران از روش‌های سازگارتر با محیط زیست شده‌ است. در این پژوهش، عملکرد بیوپلیمرهای گوارگام و زانتان‌گام به‌عنوان روش‌های تثبیت زیستی، در مقایسه با تثبیت شیمیایی با سیمان و آهک، بررسی شد. آزمایش تک‌محوری برای تعیین مقاومت فشاری محصور نشده نمونه‌های ماسه مخلوط با درصدهای وزنی مختلف خاک رس کائولن (0، 10، 15، 20 و 25 درصد) انجام شد. نمونه‌ها با غلظت‌های مختلف گوارگام و زانتان‌گام (5/0، 1، 5/1 و 2 درصد وزنی) و همچنین سیمان (5، 10 و 15 درصد وزنی) و آهک (4، 6، 8 و 10 درصد وزنی) تثبیت شدند. تاثیر زمان عمل‌آوری (7، 14 و 28 روز) نیز بر مقاومت فشاری نمونه‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت سیمان، گوارگام و زانتان‌گام، مقاومت فشاری بهبود می‌یابد، درحالی‌که در تثبیت با آهک، حداکثر مقاومت فشاری در غلظت 8 درصد مشاهده شد. همچنین، در نمونه‌های تثبیت‌شده با گوارگام و زانتان‌گام، افزایش غلظت و زمان عمل‌آوری منجر به افزایش مقاومت فشاری شد، به‌طوری‌که گوارگام عملکرد بهتری نسبت به زانتان‌گام داشت. به‌کارگیری بیوپلیمرهای گوارگام و زانتان‌گام به‌طور مؤثری موجب افزایش مقاومت فشاری محصور نشده خاک شده و می‌تواند جایگزین مناسبی برای مواد شیمیایی باشد. با این حال، نتایج نشان داد که در روش تثبیت زیستی، هرچند افزایش میزان رس و غلظت افزودنی موجب افزایش مقاومت می‌شود، اما نرخ رشد مقاومت با افزایش درصد رس کاهش می‌یابد.