تحلیل و مدلسازی عوامل مؤثر بر پذیرش ربات های کالارسان توسط کاربران شبکه حمل‌ونقل در ایران

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.

2 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران.

3 گروه آموزشی راه و ترابری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین توسی، تهران، ایران

doi
10.22060/ceej.2025.23973.8252
چکیده

با رشد تجارت الکترونیک و افزایش تقاضا برای تحویل سریع، ربات‌های کالا‌رسان به‌عنوان یکی از نوآوری‌های مهم در حوزه حمل‌ونقل شهری مطرح شده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر قصد استفاده از این ربات‌ها در میان خریداران ایرانی انجام شد. بدین منظور، با ترکیب مدل پذیرش فناوری (TAM) و مدل یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری (UTAUT2) و افزودن متغیرهایی همچون ریسک مالی و خطر ادراک‌شده، مدلی مفهومی ارائه گردید. داده‌ها از طریق پرسشنامه آنلاین و با استفاده از 325 پاسخ معتبر گردآوری و با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که انتظار عملکرد (β=0.636)، سودمندی ادراک‌شده (β=0.531) و سهولت استفاده ادراک‌شده (β=0.486) مهم‌ترین عوامل مثبت در شکل‌گیری قصد استفاده از ربات‌های کالا‌رسان هستند، در حالی که ریسک مالی (β=-0.496) و خطر ادراک‌شده (β=-0.245) اثر منفی و معناداری بر پذیرش کاربران دارند. بر این اساس، طراحان فناوری می‌توانند با بهبود قابلیت اطمینان و سهولت کاربری، جذابیت این ربات‌ها را افزایش دهند و سیاست‌گذاران و شرکت‌های لجستیکی نیز با ارائه مدل‌های قیمت‌گذاری منصفانه و تضمین ایمنی می‌توانند موانع اصلی پذیرش را برطرف کنند. این نتایج چارچوبی عملی برای برنامه‌ریزی توسعه و پیاده‌سازی ربات‌های تحویل کالا در ایران فراهم می‌آورد.کلمات کلیدی:ربات های کالارسان ، ریسک مالی، انتظار عملکرد، سودمندی درک شده، سهولت درک شده.