توسعه مدل زمان بندی در صنعت ساختمان با رویکرد کیفی سازی پروژهها در شرایط محدودیت منابع

نویسندگان

1 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاداسلامی واحدرودهن، رودهن، ایران

2 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاداسلامی واحدرودهن، رودهن، ایران

3 دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاداسلامی واحدرودهن، رودهن، ایران

doi
10.22060/ceej.2025.23363.8149
چکیده

زمان‌بندی پروژه در صنعت ساخت‌وساز، به‌ویژه تحت محدودیت منابع، همواره از چالش‌های اساسی در مدیریت پروژه به شمار می‌آید. در این پژوهش مدلی چندهدفه برای زمان‌بندی پروژه‌های چندحالته با منابع محدود ارائه گردید که علاوه بر زمان و هزینه، کیفیت اجرای فعالیت‌ها را نیز به‌عنوان یک تابع هدف مستقل در نظر می‌گیرد. در راستای ماهیت NP-hard این مسئله، دو الگوریتم فراابتکاری ازدحام ذرات (PSO) وژنتیک نامغلوب نسخه سوم (NSGA-III) برای تولید جبهه‌های پارتو سه‌بعدی به‌کار گرفته شدند. نتایج حاصل نشان داد که الگوریتم NSGA-III در هر دو سناریوی منابع توانسته است پاسخ‌هایی با زمان نسبتاً پایین و هزینه‌های مقرون‌به‌صرفه ارائه دهد؛ به‌ویژه در حالت دوم که کمترین هزینه معادل 3572 میلیون ریال برای مدت 21 روز و کیفیت 69٪ به دست آمد. در مقابل، PSO در حالت اول عملکرد برتری در دستیابی به کیفیت بالاتر داشته و راه‌حل‌هایی با کیفیت 74٪ و مدت مشابه 17 روز، هرچند با هزینه بیشتر (4304 میلیون ریال)، تولید نموده است. تحلیل جبهه‌های پارتو نشان داد که PSO تنوع بالاتری در پاسخ‌ها ایجاد کرده و ترکیب‌های متعادلی میان سه هدف ارائه می‌دهد، در حالی‌که NSGA-III گرایش بیشتری به تولید پاسخ‌های یکنواخت با تمرکز بر کاهش هزینه دارد. نوآوری اصلی این پژوهش، گنجاندن تابع کیفیت به‌صورت مستقل در مدل زمان‌بندی و مقایسه عمیق عملکرد دو الگوریتم در شرایط منابع متفاوت است که می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای تصمیم‌گیرندگان پروژه به‌منظور انتخاب گزینه بهینه بر اساس اولویت‌های راهبردی به‌کار رود.