مدل برنامه ریزی برونسپاری لجستیک معکوس بر پایۀ تحلیل فازی شهودی با در نظر گرفتن روشهای هوش مصنوعی (مورد مطالعه: شرکت سایپا)
نویسندگان
1 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده علوم پایه، مهندسی و محیط زیست، دانشگاه سالفورد، منچستر، انگلستان.
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران، کیش، ایران.
doi
10.48308/jimp.14.2.136چکیده
مقدمه و اهداف: توسعه پایدار، توسعهای است که نیازهای نسل حاضر را تأمین میکند؛ بدون اینکه در پاسخگویی نیازهای نسل آینده خللی ایجاد کند. توسعه پایدار دارای سه بُعد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی است که باید بهصورت همزمان در نظر گرفته شود. با رشد و اهمیت توسعه پایدار، بسیاری از شرکتهای موجود در سطح دنیا نیز به دلایل و انگیزههای کنشی و یا واکنشی اقدام به جمعآوری محصولات فرسوده خود میکنند. در چنین شرایطی وجود یک شبکه لجستیک معکوس که مبتنی بر توسعه پایدار باشد، ضروری است. تصمیم بر برونسپاری لجستیک بهدلیل اجتناب از هزینههای ثابت، سرمایهگذاری سنگین و دستیابی به مزیت اقتصادی، بسیار اهمیت یافته است و شرکتهای بسیاری مزایای بالقوه را که از خدمات لجستیکی باکیفیت حاصل میشود، دریافتهاند.روش: در پژوهش حاضر، یک مدل برنامهریزی عدد صحیح آمیخته بهمنظور برنامهریزی برونسپاری لجستیک معکوس در چرخه مونتاژ صنعت خودروسازی بر پایه تابع هدف هزینهگرا ارائه شده است. قلمرو موضوعی پژوهش متمرکز بر چرخه مونتاژ خطوط تولید بهصورت عام و با اولویت خودروسازان پرتیراژ (سواری سبک) است که شامل گروه صنعتی خودروسازی سایپا شامل گروه لیزینگ رایان سایپا است. قلمرو زمانی پژوهش، یک بازه مشخص از سال 1389 تا سال 1398 است. متغیرهایی نظیر دریافتیهای غیرتجاری، جمع کل داراییها، سود عملیاتی، سود خالص و ارزش بازار هستند که از طریق آمار منتشرشده «شرکت سایپا» با استفاده از نرمافزار متلب ارزیابی میشوند.یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که از میان متغیرهای دریافتیهای غیرتجاری، جمع کل داراییها، سود عملیاتی، سود خالص و ارزش بازار، سود خالص به سود عملیاتی و فروش (درآمدهای عملیاتی) از اهمیت بالایی برخوردار هستند. بیشترین میزان دریافتیهای غیرتجاری برای شرکت خودروسازی سایپا در بازه زمانی 1389 تا 1398 در سال 1398 و در فصل تابستان است و برای کل داراییها برای سال 1392 و فصل تابستان است؛ همچنین بیشترین میزان سود عملیاتی برای سال 1398 و فصل زمستان و برای سود خالص برای سال 1390 و فصل بهار است. میزان همگرایی دادهها در نمودار رگرسیونی فروش (درآمدهای عملیاتی) به سود عملیاتی و سود خالص به سود عملیاتی برای سالهای 1389-1398 محاسبه شد. میزان همگرایی دادهها در نمودار رگرسیونی فروش (درآمدهای عملیاتی) به سود عملیاتی بر مبنای مدل مفهومی در سال 1398 برابر با 9895/0 و نمودار رگرسیونی سود خالص به سود عملیاتی در سال 1398 بر مبنای مدل مفهومی درنظرگرفتهشده برابر با 9961/0 است. میزان رگرسیون برای مدل مفهومی در مرحله آزمون برابر با 79/0 بهدست آمد. میزان رگرسیون حاصل از پردازش در مرحله کلی برابر با 79/0 حاصل شد. میزان خطای هیستوگرام برای هر سه مرحله یادگیری، اعتبارسنجی و آزمون محاسبه شد. این میزان خطا با توجه به خطای صفر، برابر با 002375/0 است که بهدلیل نزدیکبودن به صفر از سطح قابلقبولی برخوردار است و به مقدار صفر نمیرسد و در مقایسه با نتایج پژوهشهای دیگر نشاندهنده بهبود میزان رگرسیون و خطا در تجزیهوتحلیل تابع هدف است.نتیجهگیری: با توجه به وزن محاسبهشده معیارها در مسائل بالانس خطوط مونتاژ دوطرفه میتوان نتیجه گرفت که گروه تصمیم در کنار مسائل تولیدی به مسائل استراتژیک توجه خاصی دارند؛ زیرا نرخ تولید خط که معکوس زمان چرخه تولید است، در درازمدت بر سهم بازار شرکت تأثیر میگذارد و موجب افزایش سهم شرکت در بازار میشود.