فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: سیستم کار کارگاهی منعطف یکی از پرکاربردترین سیستم‌های زمان‌بندی، در محیط‌های تولیدی است که به علت کاربردهای متنوع در سیستم‌های تولیدی همواره موردتوجه پژوهشگران این حوزه بوده است. در تعداد زیادی از پژوهش‌­های این حوزه فرض شده است که زمان‌های پردازش، مقداری ثابت و از پیش مشخص شده هستند. حال آنکه در شرایطی و بر اثر پدیده زوال، زمان‌های پردازش عملیات افزایش می‌یابند و پس از اجرای فعالیت‌های تعمیرات و نگهداری با نام RMA، زمان‌های پردازش به زمان‌های نرمال اولیه کاهش می‌یابند. موضوع پژوهش حاضر، بررسی سیستم کار کارگاهی منعطف با درنظرگرفتن سیاست رد کارها و منابع دوگانه محدود انسان ـ ماشین و پیاده‌سازی فعالیت‌های تعمیرات و نگهداری RMA است.روش‌ها: هدف از حل مسائل زمان‌بندی کار کارگاهی منعطف، یافتن تخصیص هر عمل به یک ماشین و یک کارگر از میان مجموعه ماشین‌ها و کارگران قابل، به نحوی است که توالی عملیات بر روی ماشین‌آلات بهینه شود. برای این منظور یک مدل ریاضی بر اساس رویکرد برنامه‌ریزی خطی عدد صحیح مختلط منعطف توسعه داده شده است. مروری بر مطالعات پیشین نشان می‌دهد که مسئله با مفروضات فوق‌الذکر در زمره مسائل NP-hard رده‌بندی شده‌­اند؛ بنابراین استفاده از روش‌های فراابتکاری برای دستیابی به جواب‌ اجتناب‌ناپذیر است. برای این منظور از روش فراابتکاری جست‌­وجوی همسایگی متغیر، شبیه‌سازی تبرید و الگوریتم ترکیبی این‌دو برای حل مسئله استفاده شده است. یافته‌ها: در این پژوهش،‌ 20 زیر­مسئله موردبررسی قرار گرفته است که بر اساس اندازه، به سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ دسته‌بندی می‌شوند. ویژگی‌های هر مسئله موردبررسی بر اساس پارامترهایی نظیر تعداد کارها، تعداد ماشین‌آلات، تعداد کارگران، مجموع کل تعداد عمل‌های کارها و تعداد باکت­ها مشخص شده است. برای حل این مسئله از روش‌های فراابتکاری جست­وجوی همسایگی متغیر، شبیه‌سازی تبرید و ترکیب این دو، استفاده شده است؛ همچنین هفت ساختار تولید همسایگی بر پایه تغییر در ماشین‌ها و کارگران تخصیص‌یافته به هر عمل، تعویض عمل‌ها و کارها، اجرا و یا عدم­اجرای فعالیت‌های تعمیرات و نگهداری RMA و درنهایت رد/ پذیرش کارها ایجاد می‌شود. این ساختارهای همسایگی با هدف جست‌وجوی بهتر فضای جواب مسئله در روش‌های فراابتکاری، مورداستفاده قرار گرفته است. ساختار تولید جواب‌های جدید به‌صورتی است که ضمن مراعات الزامات سیستم کار کارگاهی منعطف، همواره جواب‌های موجه تولید می‌شود. پارامترهای روش‌های فراابتکاری با استفاده از روش تاگوچی تنظیم شده‌اند و به‌عنوان نمونه، پارامترهای مرتبط با روش فراابتکاری جست­‌وجوی همسایگی متغیر و شبیه‌سازی تبرید گزارش شده است که مشتمل بر پارامترهای دمای اولیه، تعداد جست­وجوهای همسایگی و شمارنده تکرار حلقه ارتعاش است. در ادامه نتایج حاصل از اجرای روش‌های فراابتکاری مقایسه قرار گرفته و در خصوص مسائل کوچک، با مقدار جواب دقیق به‌دست‌آمده مقایسه شده است.نتیجه‌گیری: در خاتمه، نتایج حاصل از حل 20 زیرمسئله از طریق سه روش‌های فراابتکاری جست­وجوی همسایگی متغیر، شبیه‌سازی تبرید و روش ترکیبی این دو، با استفاده از روش‌های آماری مقایسه شده است و نتایج حاکی از آن است که روش ترکیبی شبیه‌سازی تبرید و جست­‌وجوی همسایگی متغیر، عملکرد بهتری در حل این مسئله داشته است.