مدلسازی قیمت تمام شده خدمات بانکی با استفاده از روش هزینهیابی مبتنی بر فعالیت و پویاییشناسی سیستم
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد ، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
2 دانشآموخته دکترای تخصصی مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.48308/jimp.14.2.206چکیده
مقدمه و اهداف: پاسخگویی به نیاز سهامداران و سرمایهگذاران، کسب سود و درآمد و پوشش هزینههای جاری از بزرگترین اهداف هر واحد اقتصادی است. بانکها و مؤسسههای مالی نیز از این قاعده مستثنا نیستند و محاسبه و درک هزینه از مهمترین فعالیتهای آنها بهشمار میرود. رشد سازمانها در دنیای رقابتی امروز نیازمند اتخاذ استراتژیهای مناسب درجهت افزایش کیفیت خدمات و محصولات و کاهش قیمت تمامشده آنها است. برای رسیدن به این هدف دراختیارداشتن ابزاری برای تحلیل هزینههای مرتبط و سیاستگذاری در زمینه بهای تمامشده خدمات و محصولات اهمیت بسزایی دارد. در عصر حاضر، شرکتهایی که از سیستم هزینهیابی سنتی استفاده میکردند، مجبور به کنارگذاری سیستم قدیمی خود و پذیرش سیستمهای هزینهیابی جدیدتر شدهاند. سیستمهای هزینهیابی سنتی عمدتاً از اندازهگیریهای حجمی برای تخصیص هزینهها استفاده میکردند؛ اما سیستمهای هزینهیابی مدرن باید پویا و انعطافپذیر باشند و امکان محاسبه انواع مختلف هزینهها از جمله محصولات، فعالیتها، کانالهای توزیع و مشتریان را با درنظرگرفتن همه تنوع و پیچیدگیهایی که مشخصکننده فرآیندهای تولید و کسبوکار مدرن هستند، فراهم کنند. در این پژوهش، مدلی برای محاسبه بهای تمامشده خدمات بانکی مبتنی بر هزینهیابی بر مبنای فعالیت طراحی و ارائه شده است. روشها: با توجه به شاخصها و تعاریف موجود از انواع روش پژوهش، پژوهشی حاضر از نوع توسعهای-کاربردی است. با توجه به وجود عوامل مختلف تأثیرگذار بر قیمت تمامشده و اثرات غیرخطی و حلقوی آنها و درنظرگرفتن بانک بهعنوان یک سیستم پیچیده، از روش پویاییشناسی سیستمها برای مدلسازی بهره گرفته شد. از نظر گردآوری دادهها، این پژوهش از نوع توصیفی است. روشهای گردآوری دادهها، مطالعات کتابخانهای شامل بررسی منابع و مراجع موجود در زمینه هزینهیابی بر مبنای فعالیت و اصول پویاییشناسی سیستمها، شبیهسازیهای صورت گرفته در خصوص بهای تمامشده خدمات بانکی با رویکرد پویاییشناسی سیستمها و منابع دیگر اعم از کتابها، مجلات، مقالهها و پایاننامههای داخل و خارج از کشور از طریق کتابخانههای معتبر، مراکز جستوجوی اطلاعات و سایتهای معتبر است. یافتهها: در این پژوهش مدلهای تفضیلی مربوط به دو محصول، یعنی محصول مضاربه و محصول سپرده طراحی شده است؛ سپس نمودارهای علت و معلولی و نرخ و حالت آنها رسم شده و پس از آزمون مدلها، سیاستهای پیشنهادی طراحی و مقایسه شدهاند. در این پژوهش، چهار سیاست ارتقای بهرهوری، تعدیل نیروی انسانی، بازمهندسی فرایندهای کسبوکار و مکانیزهکردن فرایندها برای بهبود رفتار سیستم پیشنهاد شده است. برای انتخاب بهترین سیاست، یعنی سیاستی که بتواند بیشترین میزان کاهش هزینهها را در دوره مشابه به دنبال داشته باشد، همه سیاستها با هم مقایسه شدند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که سیاست مبتنی بر مکانیزهشدن و بازمهندسی فرآیندها سیاست بهتری هستند؛ بنابراین سیاستگذاری عمومی بانک برای کاهش قیمت تمامشده محصولاتش میتواند ترکیبی از بازمهندسی فرایندها و بعد مکانیزه کردن آنها باشد. نتیجهگیری: با درنظرگرفتن محیط پویای کسبوکار و بانک بهعنوان یک سیستم پیچیده که در آن متغیرهای زیادی از یکدیگر تأثیر پذیرفته و بر روی هم تأثیر میگذارند، از رویکرد پویاییشناسی سیستمها برای مدلسازی بهای تمامشده خدمات بانکی استفاده شد. نتایج شبیهسازی نشان میدهد سیاستگذاری عمومی بانک برای کاهش قیمت تمامشده محصولاتش میتواند ترکیبی از بازمهندسی فرایندها و مکانیزهکردن آنها باشد.
