ارزیابی تعریب شعر «مهتاب» نیما یوشیج با تکیه بر نظریۀ وینی و داربلنه
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jlcr.2023.349504.1886چکیده
ترجمة شعر به دلیل ظرافتهای زبانی و ادبی ویژة آن، همواره از حساسیت بالایی برخوردار بوده است. در این میان، شعر معاصر فارسی که از لحاظ شکل، قالب و مضمون با شعر سنتی مغایرت دارد، تجربههای بسیار متفاوتی را هنگام ترجمه از سر گذرانیده است. افزون بر مترجمان عرب که دهههاست به برگردان اشعار شاعران ایرانی اهتمام ورزیدهاند، مترجمان ایرانی نیز در این مجال طبعآزمایی کردهاند. حاصل این برگردان و طبعآزماییها در بیشتر موارد، ارائه ترجمهای نثرگونه از شعر معاصر بوده است؛ بیآنکه به سبک شاعر و ویژگیهای شعری او توجهی شود. در پژوهش حاضر با تکیه بر نظریۀ وینی و داربلنه، شعر «مهتاب» نیما یوشیج در ترجمههای موسی بیدج، عارف زغلول و حیان محمدحسن مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج حاصل از آن نشان میدهد که دو مترجم عرب با گرایش به ترجمة غیرمستقیم کوشیدهاند تا با نهایت استفاده از رویة جابهجایی و تعدیل و تعادل، تصاویر شعری نیما را برای مخاطب عربزبان بازآفرینی کنند، اما در مقابل، مترجم ایرانی کوشیده است با ارائۀ ترجمهای لغوی از شعر مهتاب، به سبک نیما در انتخاب واژگان و تصاویر پایبند بماند.