بررسی حوزههای معنایی «فعلهای نامآوا» در نهجالبلاغه
نویسندگان
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور تهران، ایران.
2 دبیر آموزش و پرورش، دانشجوی دکترا رشته علوم و معارف نهج البلاغه دانشگاه پیام نور تهران.
doi
10.30473/il.2026.74664.1692چکیده
نامآواها، واژگانی برگرفته از صداهای محیطی هستند که با خلق تداعیهای صوتی، به غنای کلام افزوده و تصاویری حسی و ملموس را در ذهن مخاطب ایجاد میکنند. نهجالبلاغه پس از قرآنکریم، بهعنوان مهمترین میراث مکتوب شیعه، سرشار از ظرایف ادبی و بلاغی چون افعال نامآواهاست. این تنوع در کاربرد، هم به غنای بلاغی و زیباشناختی کلام امام میافزاید و هم بستری برای درک عمیقتر مفاهیم ایشان فراهم میسازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس رویکرد نوین معناشناسی به بررسی حوزههای معنایی فعلهای نامآوا در نهجالبلاغه میپردازد تا منشأ تولید آنها را در کلام امام بازشناسد. یافتهها نشان میدهد که امام علی (ع) با بهکارگیری چهل و هشت فعل نامآوا (نظیر صَرَخَ، حَنَّ، هَتَفَ، قَلقِلَ، جَلجَلَ و ...)، طیف وسیعی از آواهای انسانی، حیوانی، پرندگان، صدای برخورد اشیا و پدیدههای طبیعی را به تصویر کشیدهاند که منشأ اغلب آنها اندامهای گویایی مانند خیشوم، حلق و دهان یا طبیعت است.