ارائه عناصر و روششناسی یادگیری تقویتی اعتباربخشی بیمارستان بر اساس مدل مفهومی عاملبنیان
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
3 استاد، گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
doi
10.48308/jimp.14.1.238چکیده
مقدمه: هدف از انجام این مطالعه، ارائه عناصر و روششناسی مدل یادگیری تقویتی منطبق بر مدل مفهومی عاملبنیان اعتباربخشی بیمارستانی در ایران است. عناصر و روششناسی مدل یادشده، زیربنای مطالعاتی مطلوبی برای ایجاد سیستم هوشمند و چندعاملی اعتباربخشی بیمارستانی و روندهای شبیهسازی محیط در جهت ارائه رهنمودهای بهرهورانه به کارگزاران و سیاستگذاران مربوطه ایجاد خواهد کرد. این مطالعه در نظر دارد تا پاسخ مناسبی به پرسشهای اصلی پژوهش که در آن ابهامات مربوط به عناصر یادگیری تقویتی و چگونگی انتخاب روششناسی یادگیری تقویتی در یک سیستم چندعاملی از نوع سیستمهای اجتماعی ـ فنی وجود دارد، ارائه کند.روشها: بهمنظور گردآوری دادههای موردنیاز برای شناخت عناصر و شناسایی فرایندهای اعتباربخشی بیمارستانی، عاملها، محیط و تعامل بین آنها، از روش مرور سیستماتیک منابع، بررسی مستندات علمی و مصاحبههای نیمهساختیافته، از طریق خبرگان، بهصورت حضوری بهره گرفته شد. مصاحبهشوندگان از میان اعضای هیئتعلمی، مدیران بیمارستان و مسئولان بهبود کیفیت بیمارستانها انتخاب شدند. جمعبندی مصاحبهها با استفاده از روشهای مبتنی بر دادهبنیاد، رویکرد ترتیبی و سیستماتیک، صورت گرفت. منابع جمعآوری ویژگیهای فرایند یادگیری ماشین با استفاده از روش مرور سیستماتیک از مستند «راهنمای اعتباربخشی 1401» بوده است. روند انتخاب ویژگیهای یادشده از طریق انتخاب صحیح از ویژگیهای خروجی مدل که همان کنشهای عامل است، صورت گرفت. فهرست کنشهای عامل بر اساس طبقهبندی ساختار درختی از محتوای مفهومی مستند فوقالذکر بهصورت یک درخت عمومی غیردودویی استخراج شد.یافتهها: مدل یادگیری تقویتی استخراجشده درصدد یافتن زنجیرههای بهینه از کنشهای عملیاتی در شرایطی که دادههای کمی موجود است، خواهد بود. مهمترین عناصر مدل یادشده عبارتاند از:مجموعه حالات: مجموعه عوامل اعتباربخشی بیمارستانی مانند متغیرهای ورودی، متغیرهای خروجی، شاخصها، پارامترها، اعداد ثابت مربوط به سنجههای هر عامل مفهومی در مستند «راهنمای اعتباربخشی 1401»؛مجموعه کنشها: کنشهای عاملهای هوشمند؛ در هر اپیزود یادگیری تقویتی، مسیرهایی از درخت دودویی خوشهبندی سلسلهمراتبیشده اقدامات عملیاتی قابلانجام در بیمارستان و بهازای مجموعه ویژگیهای حالت هستند؛تابع پاداش: «کسب بالاترین امتیاز ممکن در نظام رتبهبندی بیمارستانی با انجام کمترین تعداد کنش و اقدام لازم» است؛تابع سیاست: بر اساس فرایند یادگیری هر عامل، مبتنی بر یک شبکه عصبی عمیق DQN و الگوریتم کاهش گرادیان است؛عاملهای عملیاتی: هدف عملیاتی هر یک از عاملهای مفهومی؛ «حداکثرکردن امتیازات اعتباربخشی سنجههای حوزه مربوط به خود با توصیه کمترین اقدامات» است.چرخه کلی مدل: در این ساختار هر کدام از عاملهای هوشمند، زیرمجموعه عاملهای مفهومی نهگانه، در محدوده خود دارای یک شبکه عصبی چندلایه است که ویژگیهای حالات مرتبط، به این شبکه عصبی وارد میشود و در خروجی، بر اساس تعریف تابع سیاست ویژه آن عامل، نگاشتی از کنشهای بهینه بر حسب شرایط و حالات فعلی عامل ایجاد خواهد شد؛مدل شبکه عصبی: شبکه عصبی عامل هوشمند برگرفته از عامل مفهومی «مدیریت و رهبری» است که در آن مشخصات لایههای ورودی، مخفی و خروجی شبکه آمده است.نتیجهگیری: جمعبندی پیشینه پژوهشهای مرتبط، نشان داد که رویکرد طراحی مدلهای اعتباربخشی بیمارستانی میتواند به دو گروه «مدلهای مفهومی بدون بهرهگیری از عوامل هوشمند» و «مدلهای مفهومی با بهرهگیری از مفاهیم هوشمندسازی و سیستمهای عاملبنیان» تقسیم شود. بررسیها نشان داد که این مطالعات دارای نتایج موردانتظار بوده و کارایی و اثربخشی مدلها و فرایندهای پیشنهادشده توسط آنها، اعتبار لازم را داشتهاند. از نقاط ضعف این پژوهشها، این است که الگوریتمهای یادگیری تقویتی لزوماً با مدلهای عاملبنیان در آنها درآمیخته نشده است.