کاربست رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف در بررسی ترجمه ی داستان «تحت‌المظلة» اثر نجیب محفوظ

نویسندگان

1 دکتری زبان وادبیات عربی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/rctall.2022.70814.1654
چکیده

رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی رویکردی نوپاست که پیدایش آن به اواخر قرن بیستم بازمی­گردد. این رویکرد امکانات مختلفی را در زمینة تحلیل متن در اختیار خواننده قرار می­دهد تا بتواند از طریق به‌کارگیری آن‌ها به فهم بهتر یا دقیق­تری از متن یا گفتمان دست یابد. از آنجایی که شرط داشتن ترجمة خوب و بی­نقص فهم درست متن اصلی است، امکانات این رویکرد می­تواند کمک شایانی را به مترجمان جهت فهم متن ارائه دهند. از این رو، در این مقاله برآن شدیم تا با به‌کارگیری این رویکرد دست به تحلیل داستان تحت‌المظلة نوشتة نجیب محفوظ بزنیم تا فهم بهتری از ایدئولوژی و پیام­های داستان داشته باشیم و در ادامه نیز با کاربست این نظریه، ترجمة این داستان را که توسط شمس‌آبادی و شاهرخ صورت گرفته است، مورد بررسی قرار دادیم و دریافتیم که مترجمان درک خوبی از این داستان نداشته­اند وبه تبع آن ترجمة خوبی را به مخاطب خود ارائه نداده­اند. این در حالی است که با استفاده از نظریة تحلیل گفتمان انتقادی می­توانستند حوزه­های معنایی و همچنین کلمات کلیدی را درک کنند و ترجمة بهتری از خود به جای بگذارند. علاوه بر این، نویسنده این مقاله با تکیه بر مرحلة توصیفِ نظریة تحلیل گفتمان انتقادی که توجه خاصی به بار ایدئولوژیک کلمات محوری دارد به بررسی ترجمة این داستان پرداخت و به این نتیجه رسید که عدم معادل‌یابی صحیح در ترجمة کلمات و حوزه­های معنایی این داستان باعث شده که ایدئولوژی اصلی داستان که از نظر نویسنده این سطور، هرج و مرج و تغییر است به مخاطب منتقل نشود.