پیش‌بینی و پایش میزان تُن ـ کیلومتر و بارنامه حمل‌شده جاده‌ای کشور به‌منظور تشخیص رفتار غیرعادی

نویسندگان

1 استاد، گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد، گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.48308/jimp.13.4.249
چکیده

جابه­‌جایی کالا جزء ضروری و لاینفک فرآیند برنامه‌ریزی توسعه ملّی است؛ هدف پژوهش حاضر، پیش‌بینی و پایش میزان تُن ـ کیلومتر و بارنامه حمل­‌شده کشور به منظور تشخیص رفتار غیرعادی است. در این پژوهش برای گردآوری داده‌­ها از مشاهده ماهانه به‌دست‌آمده طی 6 سال (1395 تا 1400) که توسط «سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای ایران» به تفکیک هر استان جمع‌آوری ‌شده، استفاده شده است. در این پژوهش تُن ـ کیلومتر با روش‌های مختلف تن-کیلومتر و بارنامه پیش‌بینی شده و نتیجه برای یافتن رفتار غیرعادی پس از افزایش نرخ بهره و مالیات کنترل می‌شود. برای پیاده‌سازی مدل، از 72 داده تُن ـ کیلومتر حمل‌شده و 72 بارنامه صادرشده که از 32 استان طی شش سال حمل‌ونقل جاده‌ای جمع‌آوری‌شده است، استفاده شد. چهار روش مختلف پیش‌بینی، یعنی جنگل تصادفی، شبکه عصبی LSTM، ARIMA و ETS به‌تفصیل بررسی شدند. نتایج تجربی نشان می‌دهد که جنگل تصادفی از سایر مدل‌ها بهتر عمل می‌کند. در این پژوهش از ابزار کنترل کیفیت آماری امتیاز z برای تشخیص داده‌های پرت و رفتار غیرعادی استفاده شد. نتایج تجربی حاکی از آن است که از 32 استان، 3 استان دارای رفتار غیرعادی هستند که یکی از آن­ها به دلیلی غیر از افزایش نرخ بهره و مالیات حمل‌ونقل جاده‌ای است.