اثر لایه های رسی در فرو نشست زمین و جبران فرو نشست با تغذیه مصنوعی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده‌‌ی فنی و مهندسی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.

2 مرکزتحقیقات راه مسکن و شهرسازی، تهران، ایران.

3 مرکزتحقیقات راه مسکن و شهرسازی، تهران، ایران.

doi
10.22060/ceej.2025.22804.8050
چکیده

هدف از این تحقیق  بررسی تاثیر لایه‌‌های رسی در فرونشست زمین در اثر افت سطح آب و همچنین اثر لایه‌‌های رسی در درصد جبران فرونشست در اثر بالاامدگی سطح آب در تغذیه مصنوعی می‌‌باشد. مدل المان محدود بر روی یک آبخوان ماسه‌‌ای و آبخوان‌های ماسه‌‌ای با موقعیت‌‌های مختلف قرارگیری لایه‌‌های رسی به کار گرفته شده است. در هر آبخوان سطح آب به تدریج افت کرده و فرونشست زمین برآورد می‌‌شود. سپس در یک دوره مشخص سطح آب به تدریج به سطح اولیه خود بر می‌‌گردد و در نهایت درصد جبران فرونشست  برآورد می شود. نتایج نشان می‌‌دهد با تغذیه مصنوعی می‌‌توان درصدی از فرونشست  را جبران کرد که این مقدار بسته به مصالح آبخوان، ضخامت و موقعیت قرارگیری لایه‌‌های رسی متفاوت می‌‌باشد. در آبخوان فقط ماسه‌‌ای فرونشست زمین نسبت به آبخوان‌های ماسه‌‌ای با لایه‌‌های رسی کمتر بوده و همچنین می توان با تغذیه مصنوعی حدود 90% از فرونشست ایجاد شده در آبخوان فقط ماسه‌‌ای را جبران کرد. وجود لایه‌‌های رسی باعث  افزایش فرونشست زمین در اثر افت سطح آب شده و بسته به موقعیت و ضخامت لایه‌‌های رسی در اثر تغذیه مصنوعی تقریبا 19 الی 46% از فرونشست ایجاد شده در آبخوان‌‌های ماسه ای دارای لایه‌‌های رسی قابل جبران است. زمان افت سطح آب بیشتر در فرونشست آبخوان‌‌های ماسه‌‌ای با لایه‌‌های رسی که در عمق کمتری قرار دارند تاثیرگذار بوده و باعث افزایش فرونشست زمین می شود و از طرفی در این نوع آبخوان‌‌ها با افزایش زمان، درصد جبران نشست در اثر تغذیه مصنوعی به طور متوسط 13% کاهش می‌‌یابد.