ترسیم مرز کارایی در ساختارهای دومرحله‌ای: رویکرد ورودی - خروجی‌محور شعاعی و غیرشعاعی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران.

doi
10.48308/jimp.13.3.195
چکیده

مدل­‌های اولیه تحلیل پوششی داده‌­ها به ­دلیل دیدگاه جعبه سیاه و بی­‌توجهی به فرایندهای داخلی، برای ارزیابی ساختارهای دومرحله‌­ای مناسب نیستند. در این ساختارها ترسیم مرز کارایی و تعیین عادلانه مقدار بهینه متغیرها مهم‌­ترین چالش است. در بسیاری از مدل­‌های دومرحله‌­ای موجود مرز کارایی ترسیم نشده است و یا مقدار بهینه متغیرهای میانی توسط یکی از دو مرحله تعیین می­‌شود. این امر به محاسبه اشتباه کارایی مرحله دیگر و کارایی کل منجر می­‌شود. درواقع در این مدل­‌ها ضعف عملکرد یک مرحله به کاهش کارایی مرحله دیگر منجر خواهد شد. در این پژوهش با ثابت­‌ نگه­داشتن متغیرهای میانی در سطح فعلی و با یک رویکرد ورودی-خروجی­‌محور، مدل­‌های شعاعی و غیرشعاعی در شرایط بازده به مقیاس ثابت و متغیر توسعه داده شده است؛ سپس با استفاده از قضایای ریاضی اعتبار مدل‌­ها اثبات و نشان داده شده که در مدل­‌های پیشنهادی عملکرد واحدها در مراحل با واحدی روی مرز کارایی مقایسه می­‌شود و مدل‌­ها با رساندن مراحل به مرز کارایی، کل ساختار را کارا می­‌کنند. از مدل­‌های پیشنهادی در یک مطالعه کاربردی برای ارزیابی پایداری 9 زنجیره تأمین شرکت­‌های تولیدکننده رب گوجه استفاده شد. نتایج کارایی آن­ها با چهار مدل و همچنین مقدار بهینه متغیرهای واحدهای ناکارا در هر یک از این مدل­‌ها بیان شده است.