فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: نظام زکات به عنوان یک نظام مالیات­ستانی پیچیدگی بالایی دارد و حاوی پایه­های مالیاتی و نرخ­های مالیاتی متنوع است. ازآنجاکه نظام مالیاتی طراحی‌شده توسط شارع قطعاً مبتنی بر عدالت است، تحلیل نظام زکات از منظر عدالت اهمیت ویژه­ای دارد. روش تحقیق: در این مقاله نشان داده می­شود نصاب اول در پایه­های نه ‌ گانه زکات بر اساس عدالت تعیین شده، افراد با سطح غنای مساوی را هدف قرار می­دهد. روش کار در این مقاله کشف است که شهید آیت‌الله صدر معرفی کرده، به کشف قواعد حاکم بر احکام اقتصادی می­پردازد. در همین راستا ابتدا تفاوت ماهیت پایه­های پول و حیوانات بررسی و سپس سطح غنای افراد در این دو پایه بر اساس عامل تعیین­کننده سطح غنا محاسبه می­شود. یافته­های تحقیق: در این مقاله ابتدا اموال در قالب منافع و سرمایه دسته­بندی شده و نوع پایه­های زکات بر حسب این دو مؤلفه مشخص می­گردد؛ سپس نشان داده می­شود نظام زکات مبتنی بر اخذ مالیات از منافع طراحی‌ شده و اخذ زکات از سرمایه، تنها به علت محدودیت­های اقتصاد صدر اسلام در دسترسی به منافع سرمایه بوده است. نتیجه‌گیری: الف) اثبات می­شود که نصاب اول پایه گوسفند، منافعی معادل با نصاب اول پایه طلا و نقره ایجاد ­می­کند که نشان‌دهنده تلاش شارع برای رعایت عدالت میان پایه­های سرمایه و منافع است. ب) محدودیت دسترسی به پول در صدر اسلام موجب شده است با وجود تلاش شارع برای اجرای صد در صدی عدالت در نظام زکات، ناگزیر برخی جنبه­های عدالت در نظام زکات امکان تحقق نداشته است. ج) با توجه به دسترسی فراگیر به پول در اقتصاد معاصر، الگوی پیشنهادی زکات عبارت است از زکات 2.5% درصد بر پس‌انداز یک‌ساله، به شرطی که میزان آن بیش از دوسوم متوسط مخارج سال خانوار باشد.