فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بخش کشاورزی ایران، با وجود نقش محوری در تأمین امنیت غذایی و ایجاد اشتغال، به دلیل ساختار خرد زمین‌ها، محدودیت‌های سرمایه‌ای و ضعف‌های مدیریتی نتوانسته است از مزایای صرفه‌های مقیاس بهره‌مند شود. تعاونی‌های کشاورزی کوچک اگرچه در اقتصاد اسلامی جایگاه ویژه‌ای دارند، در حفظ کارایی اقتصادی و پایداری با چالش‌های جدی روبه ‌ رویند. هدف: هدف اصلی این پژوهش طراحی یک ساختار نهادی کارآمد و منطبق با اصول اقتصاد اسلامی است که ضمن پاسداری از عدالت اجتماعی، بستر لازم را برای بهره‌برداری تعاونی‌های کشاورزی از صرفه‌های مقیاس فراهم آورد. روش‌شناسی: این مطالعه با روش کتابخانه‌ای و تحلیل اسنادی، مبانی نظری اقتصاد اسلامی، تئوری تعاونی، ساختار شرکت‌های سهامی و مفهوم صرفه‌های مقیاس را بررسی کرده، بر این اساس مدلی ترکیبی تحت عنوان «تعاونی-سهامی با تأمین مالی اسلامی» را ارائه می‌دهد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد اجرای این مدل با تسهیل سرمایه‌گذاری‌های کلان، کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره‌وری و تقویت قدرت چانه‌زنی، به ارتقای تاب‌آوری اقتصادی تعاونی‌های کوچک کمک شایانی می‌کند. همچنین این رویکرد با حذف ربا، ترویج عدالت توزیعی و تأکید بر مالکیت جمعی و شفافیت مالی، کاملاً با ارزش‌های اقتصاد اسلامی همسوست. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که موفقیت این مدل نیازمند تقویت چارچوب‌های حقوقی، توسعه ابزارهای مالی اسلامی و توانمندسازی مدیریتی است. این ساختار می‌تواند به عنوان الگویی عملی و بومی برای اصلاح ساختار کشاورزی ایران و سایر کشورهای اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.