فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرض‌الحسنه به عنوان یکی از ابزارهای مالی اسلامی، نقش بی‌بدیلی در تحقق عدالت اجتماعی، کاهش فقر و تقویت روحیه تعاون در جامعه ایفا می‌کند. با توجه به اهمیت این نهاد در اقتصاد ایران، مقاله پیش رو با هدف تحلیل تاریخی و نهادی توسعه نظام قرض‌الحسنه و شناسایی چالش‌ها و راهکارهای پیش روی آن، با بهره‌گیری از روش‌های ترکیبی تحلیل محتوا و پیمایش انجام شده است. در فاز کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای نظام‌مند، نزدیک به ۱۵۰ کد مفهومی از متون استخراج و در قالب پنج حوزه کلیدی (اقتصادی-مالی، قانونی-نظارتی، نهادی-مدیریتی، زیرساخت-فناوری و فرهنگی-اجتماعی) دسته‌بندی شدند. این کدها مبنای طراحی پرسشنامه قرار گرفت که در بین ۳۸۴ نفر از خبرگان و فعالان این حوزه توزیع گردید. نتایج نشان می­دهد مهم‌ترین چالش‌های پیش روی نظام قرض‌الحسنه به ترتیب اولویت در حوزه‌های اقتصادی-مالی (32.1 درصد) و قانونی-نظارتی (22.9 درصد) قرار دارند. از سوی دیگر راهکارهای پیشنهادی نشان می‌دهد مؤثرترین اقدامات برای بهبود این نظام، در اولویت اول معطوف به حوزه قانونی-نظارتی (31.1 درصد) و در اولویت دوم مربوط به حوزه اقتصادی-مالی (24.3 درصد) است. بر این اساس تدوین قوانین شفاف، ایجاد نهاد ناظر مستقل، تأمین منابع مالی پایدار و ارائه مشوق‌های مالیاتی به عنوان راهکارهای کلیدی شناسایی شده‌اند. این یافته‌ها بر ضرورت گذار برنامه‌ریزی‌شده و اجرای اصلاحات ساختاری و نهادی برای دست ‌ یابی به نظام قرض‌الحسنه کارآمد و اثرگذار در اقتصاد ایران تأکید می‌ورزد.