فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با تمرکز بر ترجمۀ شعر کلاسیک عربی به شعر کلاسیک فارسی، تأثیرات متقابلی را بررسی می‌کند که در این نوع ترجمه میان ساخت بیانی و ساخت موسیقایی شعر جریان می­یابد تا در نهایت محصول ترجمه، هم مضمون شعر عربی را منتقل کند و هم شکل شعری کلاسیک خود را شبیه­سازی کند. پرسش­ها از این قرارند که در این نوع ترجمه تعامل میان ساخت بیانی و ساخت موسیقایی شعر چه تأثیراتی بر رابطۀ محصول ترجمه با شعر اصلی دارد؟ و تعامل این دو ساخت به چه شکل­هایی در محصول ترجمه نمود می‌یابد؟ از مطالعۀ مجموعه­ای از ترجمه­های موجود با روش تحلیلی- توصیفی، نتیجه گرفته می­شود که در این نوع ترجمه، شعر فارسی به­لحاظ ساخت موسیقایی، مستقل از شعر عربی پدید می­آید؛ رعایت الزامات موسیقایی غالباً موجب می­شود ساخت بیانی در شعر فارسی از ساخت بیانی شعر عربی فاصله بگیرد. همچنین گاه باعث می­شود شعر فارسی در نحوۀ تنظیم سخن در قالب مصرع­ها و بیت­ها با شعر عربی متفاوت شود. رابطۀ شعر فارسی با شعر عربی به­لحاظ ساخت بیانی در صورتی محقق می­شود که تغییرهای بیانی در ترجمه در راستای انتقال مضمون­های شعر عربی و قابل فهم باشند. این در حالی است که قافیه‌پردازی غالباً موجب تغییرهای بیانی در محصول ترجمه می­شود. در نهایت سه گرایش غالب در این نوع ترجمه نشان داده می­شود: بازآفرینی صوری، بازآفرینی پویا و بازآفرینی آزاد.