ارزیابی ترجمه مجموعه «تولدی دیگر» فروغ فرخزاد برمبنای نظریه تغییرات صوری کتفورد (موردپژوهی مقایسه ترجمه عبدالمنعم و العطار)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22054/rctall.2022.67359.1617
چکیده

ترجمة متون ادبی به طور عام و برگردان شعر به طور خاص، ناگزیر از انجام تغییر است که در بخش­های مختلف واژگانی، ساختاری، بلاغی و گفتمانی متن روی می­دهد. فرآیند تعدیل، غالباً ناشی از تصمیم آگاهانه مترجم بوده و به ماهیت زبان مقصد بازمی­گردد. یکی از نظریات برجسته در این حوزه، نظریة جی. سی کتفورد (1965) است که در دو گروه کلی و چهار زیرشاخه، تغییرات واژگانی و دستوری را مورد بررسی قرار می­دهد. در پژوهش حاضر تلاش شد با تکیه بر نظریة کتفورد، اقسام تعدیل­های عبدالمنعم و العطار در تعریب سروده­های مجموعة «تولدی دیگر» فروغ فرخزاد، مقایسه و تحلیل شود. نتیجه این بررسی بیانگر این است که تغییر طبقات دستوری، نسبت به دیگر اقسام تغییر در تعریب هر دو مترجم، فراوانی بالایی دارد. تعریب مریم العطار به دلیل تقید به زبان مبدأ و التزام به ترجمة تحت­اللفظی از تعدیلات ساختاری کمتری برخوردار است که این امر باعث نامأنوسی ترجمه شده است. این درحالی است که ترجمة عبدالمنعم به دلیل معادل­یابی­های مناسب و التزام به تصریح و تعدیل واژگانی و ساختاری، روان­تر به نظر می­آید. همچنین حذف­ها و افزوده­های نابجا در تعریب العطار گاه موجب تغییرات معنایی و مفهومی ترجمة وی شده است.