فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انسجام یک مفهوم معنایی است که به روابط موجود در یک متن می‌پردازد و بین اجزاء متن پیوستگی برقرار می‌کند. متن فقط از یک یا چند عنصر یا جمله که معنای مشخصی دارند، به‌وجود نیامده است، بلکه در درون متن روابطی بین جمله‌ها وجود دارد که موجب می‌شود خواننده پیام یک متن را به‌آسانی درک کند. هالیدی و رقیه حسن در سال 1976 م اثر مشترکی به‌نام (انسجام در زبان انگلیسی) منتشر کردند که در آن به بررسی پیوند بین اجزاء یک متن پرداختند. این دو زبان‌شناس، عواملی را که باعث انسجام یک متن می‌شود، به سه دسته عوامل انسجام دستوری (ارجاع، حذف و جایگزینی) واژگانی (تکرار و  با‌هم‌آیی) و پیوندی (افزایشی، علّی، تباینی و زمانی) تقسیم کردند. مناجات شعبانیه از جمله دعاهایی است که اجزای آن، چنان به‎هم مرتبط هستند که یک جریان پیوسته از تضرع، توحید، و درخواست از خدا را تشکیل می‌دهند و هر فراز از دعا، با فرازهای قبلی و بعدی خود ارتباط معنایی دارد و در نهایت، یک تصویر کلی از رابطه انسان با خدا را به‌نمایش می‌گذارد. در این پژوهش که به روش توصیفی‌تحلیلی انجام شده، عامل ارجاع به‌‌عنوان یکی از عوامل انسجام‌بخش دستوری در این مناجات، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ضمیر، اسم اشاره و اسم موصول به‌صورت ماهرانه به‌عنوان ابزاری برای ایجاد پیوستگی معنایی، تاکید بر مفاهیم کلیدی و تقویت ارتباط عاطفی در این مناجات به‌کار رفته‌اند.