ملزومات شهر دوچرخه: بررسی فرصت‌ها و چالش‌ها در شهر بناب

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30466/grfs.2026.56821.1179
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های توسعه دوچرخه‌سواری شهری در بناب، از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون براون و کلارک بهره گرفت. جامعه آماری را خبرگان و صاحب‌نظران حوزه‌های برنامه‌ریزی شهری، حمل‌ونقل و مدیریت ترافیک در شهر بناب تشکیل دادند که 12 نفر از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با مدت 40 تا 55 دقیقه جمع‌آوری و پس از رسیدن به اشباع نظری در مصاحبه دهم، تحلیل شدند. فرآیند کدگذاری نظام‌یافته منجر به استخراج مضامین پایه گردید که در قالب 17 مضمون سازمان‌دهنده و نهایتاً پنج مضمون فراگیر اصلی طبقه‌بندی شدند: چالش‌های زیرساخت‌های کالبدی و خدماتی، کاستی‌های حکمرانی و سیاست‌گذاری شهری، چالش‌های فرهنگ اجتماعی و نگرش‌های منفی عمومی، ظرفیت‌های بومی و فرصت‌های توسعه و قابلیت‌های اقتصادی و مزایای توسعه‌ای دوچرخه‌سواری. یافته‌ها نشان داد که توسعه دوچرخه‌سواری در بناب یک معادله پیچیده سه‌متغیره است که موفقیت آن مستلزم تعامل سازنده همزمان میان ابعاد کالبدی، نهادی و فرهنگی است و هیچ‌یک از این ابعاد به تنهایی کافی نیستند. علاوه­بر این، بناب یک شهر فرصت‌محور است که از مزیت‌های طبیعی، انگیزه‌های اجتماعی، فرصت‌های فناوری و پتانسیل مشارکت شهروندی برای تحقق شهر دوچرخه‌محور برخوردار است، به‌طوری‌که این تحول نه تنها امکان‌پذیر، بلکه ضروری است.