کاوش در ابعاد معنوی و زیست‌محیطی دعای استسقاء در صحیفه سجادیه

نویسندگان

1 مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم، دانشجوی دکتری دانشگاه قم، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

doi
10.22084/dua.2025.30923.1157
چکیده

دعای طلب باران در صحیفه سجادیه، به‌عنوان یک متن معنوی و مذهبی، نه‌تنها به درخواست باران و رحمت الهی می‌پردازد، بلکه ابعاد عمیق‌تری از ارتباط انسان با طبیعت و محیط زیست را نیز در بر‌دارد. در دنیای امروز، با توجه به چالش‌های زیست‌محیطی و بحران‌های آب و هوا، تحلیل این دعا می‌تواند به درک بهتر از نیازهای انسانی و اهمیت باران در زندگی و اکوسیستم‌ها کمک کند. این مقاله بر اساس روش تحلیلی‌‑توصیفی با ابزار کتابخانه‌ای به بررسی ابعاد معنوی و زیست‌محیطی دعای طلب باران می‌پردازد و تلاش می‌کند تا نشان دهد چگونه این دعا می‌تواند به‌عنوان یک منبع الهام برای حفظ محیط زیست و منابع آبی در عصر حاضر عمل کند. یافته‌ها و دستاوردهای این تحقیق حاکی از آن است که دعای امام سجاد در ابعاد مختلف، به‌صورت دقیق و کاربردی به موضوعات زیست‌محیطی و معنوی پرداخته است. این دعا به‌طور واضح نیاز حیاتی انسان به باران و تأثیرات آن بر زندگی موجودات، کشاورزی، امنیت غذایی، اقتصاد و حفظ محیط زیست را برجسته می‌نماید. همچنین، جنبه‌های معنوی این دعا از جمله نقش اشهاد ملائکه در دعا و درخواست روزی از برکات آسمان و زمین از خداوند بیانگر نقش اساسی عوامل غیرمادی در طبیعت است.