مطالعه بینامتنی اثر پذیری گزاره ای آیات قرآن کریم در صحیفه سجادیه(شکلها و کارکردهای برخی از آیات و دعاهای صحیفه)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری،گروه علوم قرآن وحدیث، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، فارس، ایران
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاداسلامی واحدمرودشت، شیراز، ایران
doi
10.22084/dua.2025.30253.1128چکیده
چکیده این پژوهش به بررسی اثرپذیری گزارهای آیات قرآنکریم در صحیفه سجادیه با رویکرد بینامتنی میپردازد. امام سجاد (ع) در نیایشهای خود، با بهکارگیری سه سازوکار اصلی اقتباس لفظی، تلمیح و تصریح، آیات قرآن را در متن دعا بازآفرینی کردهاند. این تعامل بینامتنی، مبتنی بر نظریه ژولیت کریستوا، بهصورت تکرار متن غایب (قرآن) در متن حاضر (صحیفه سجادیه) بدون تغییر محتوایی صورتگرفته است. روش تحقیق این مقاله توصیفی - تحلیلی است و دادهها از طریق مقایسه تطبیقی فرازهایی از صحیفه سجادیه با آیات مرتبط قرآن گردآوری شدهاند. اثر پذیری گزاره ای، افزون بر حفظ اصالت متن قرآنی، کارکردهای چهارگانه تفسیر عملی مفاهیم قرآنی در قالب زبان دعا، تقویت غنای ادبی صحیفه سجادیه از طریق همنشینی با فصاحت قرآن، ایجاد پیوند معنوی بین مخاطب و معارف الهی، انتقال سلسلهوار مفاهیم قرآنی به نسلهای پسین را ایجاد کرده است. یافتهها نشان میدهد که اثر پذیری گزاره ای آیات با تعامل دوسویه در سه شکل اقتباس، تلمیح و تصریح در صحیفه سجادیه بهکاررفته است.