فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در حوزه آینده‌پژوهی مدرن، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، فقدان چارچوب‌های شفاف و موجه برای توجیه ادعاها درباره آینده است. بسیاری از رویکردهای کنونی، پیش‌فرض‌های روش‌شناختی و منابع معرفتی خود را به‌گونه‌ای تعیین می‌کنند که هنوز به‌طور کامل مبانی نظری و حدود شناختی تولید و تحلیل سناریوها را توضیح نداده‌اند. در این پارادایم‌ها هنوز مشخص نیست که چه معیارهایی برای اعتبارسنجی چشم‌اندازهای آینده وجود دارد و چگونه می‌توان ادعاهای مختلف را از حیث قوت معرفت‌شناختی سنجید. این پژوهش در پی آن است تا از طریق خوانشی انتقادی، ابعاد مختلف «مسئله معرفت‌شناختی» در آینده‌پژوهی مدرن را شناسایی کرده و با بررسی خلأها و تضادهای پارادایم‌های موجود، چارچوبی دقیق‌تر برای توجیه ادعاهای معرفتی در این حوزه ارائه نماید. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با بهره‌گیری از رویکرد میان‌رشته‌ای، به بررسی و نقد مبانی معرفت‌شناختی آینده‌پژوهی می‌پردازد. برای گردآوری داده‌ها، از مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای بهره گرفته‌شده و در تحلیل داده‌ها، از تحلیل محتوای کیفی برای شناسایی مفاهیم کلیدی، الگوها و روابط میان آن‌ها در متون موردبررسی استفاده‌شده است. در نهایت بعد از بررسی پاسخ‌های چهار پارادایم اصلی یعنی اثبات‌گرایی، تفسیرگرایی، انتقادی و تلفیقی به مسائل هفت‌گانه معرفت‌شناسی (تعریف معرفت، امکان معرفت، منابع و راه‌های معرفت، گونه‌ها و اقسام معرفت، مفاهیم و تصورات، تصدیقات علم حصولی و انواع آن، صدق و معیار صدق)، انتقادات طرح‌شده به هرکدام از پارادایم‌ها به‌تفصیل بیان شد. در نهایت نیز بعد از جمع‌بندی مباحث، معرفت‌شناسی اسلامی به‌عنوان بدیل مطلوب این مهم پیشنهاد می‌گردد.