تحلیل آیندهپژوهی مؤلفههای کلیدی توسعه پایدار شهر کرکوک
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.
doi
10.30466/grfs.2025.56188.1121چکیده
در پایان قرن بیستم، برنامهریزی شهری به دلیل غلبه رویکردهایی مانند مدرنیسم که عمدتاً بر رشد فناورانه تأکید داشتند، با چالشهای مهمی مواجه شد. این رویکردها به دلیل بیتوجهی به ابعاد اجتماعی و زیستمحیطی، نتوانستند پاسخگوی نیازهای روزافزون شهرها باشند. بلکه باعث بروز ناپایداریهایی در ساختارهای زیستی، اقتصادی و کالبدی شهرها شدند. در چنین شرایطی، توسعه پایدار شهری بهعنوان یکی از رویکردهای راهبردی در حوزه سیاستگذاری و برنامهریزی شهری موردتوجه قرارگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشرانهای کلیدی مؤثر بر توسعه پایدار در شهر کرکوک انجامشده است. نوع تحقیق توصیفی-تحلیلی و هدف آن کاربردی است. روش گردآوری دادهها پیمایشی و نمونه آماری به تعداد 20 نفر از نخبگان شهری بوده است. مؤلفههای موردبررسی در این تحقیق 4 مؤلفه (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیستمحیطی، نهادی-کالبدی) در قالب 28 معیار موردبررسی قرار گرفتند بهمنظور سنجش و تحلیل اطلاعات از نرمافزارهای آیندهپژوهی میکمک و سناریو ویزارد استفادهشده است. بر اساس تحلیلهای انجامگرفته از میان 28 معیار 9 پیشران کلیدی: مدیریت کارآمد محلی، درآمد و اشتغال، قوانین و مقررات توسعه پایدار شهری، رقابتپذیری شهری، آگاهی و اعتماد شهروندان، اثربخشی طرحهای توسعه دولت، بازآفرینی بافتهای فرسوده شهری، توسعه گردشگری، سرمایهگذاری (اعم از دولتی، خارجی و بخش خصوصی) بیشترین تأثیرگذاری مستقیم و کمترین وابستگی را داشتهاند. برای این 9 پیشران اقدام به سناریو نگاری شد و تعداد 27 سناریو برای پیشرانها نوشته و در نرمافزار سناریو ویزارد مورد تحلیل قرار گرفت و تعداد 2 سناریوی قوی، 7 سناریوی باورکردنی استخراج گردید.