آسیب‌شناسی انتقال چندلایگی دلالتی در تعریب اشعار حافظ براساس نظریۀ تغییرات صوری کتفورد (بررسی موردی ترجمه‌های الشواربی و عباس زلیخه)

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

doi
10.22054/rctall.2021.61904.1572
چکیده

ترجمه به عنوان یکی از ابزار برجستۀ انتقال فرهنگ­ها در میان ملل، عرصه­ای پرچالش در عرصۀ ادبیات تطبیقی به‌‌شمار می­آید. وجود لایه­های متعدد معنایی بین دلالت­های اصلی و مجازی واژگان شعری و ناآشنایی مترجمان با چرخش دلالتی بین الفاظ و معانی وارده در ابیات، مانع از انتقال صحیح افکار شاعر به خوانندگان در متون شعری می­شود. در میان شاعران پرآوازۀ ایرانی، ترجمۀ اشعار حافظ به سبب تأویل­پذیر بودن مفاهیم موجود و بومی­شدگی واژگانی، نیازمند دقت بیشتر مترجم در لایه­های فکری، بایسته­های فرهنگی و باورهای دینی اوست. این پژوهش برآن است تا براساس شیوۀ توصیفی - تحلیلی به آسیب­شناسی ترجمۀ مفاهیم چندلایۀ واژگان و اصطلاحات شعری حافظ در ترجمه­های عربی «ابراهیم امین الشواربی» و «علی عباس زلیخه» براساس نظریۀ تغییرات صوری کتفورد در بخش­های واژگانی و دستوری بپردازد. نتایج این تحقیق، نشان از عدم موفقیت کامل مترجمان نامبرده در ترجمۀ مفاهیم چندلایه­ اصطلاحات شعری حافظ دارد که غفلت از توجه به چرخش­های دلالتی مصطلحات، عامل اصلی این موضوع شناخته شده است.