اعتبارسنجی سندی و ارزیابی محتوایی زیارت وارث امام حسین ع در کتب زیارات و ادعیه شیعه

نویسندگان

1 استادیار علوم قرآن و حدیث، گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گنبدکاووس، گلستان، ایران

2 استادیار زبان وادبیات عرب، گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه گلستان، ایران

doi
10.22084/dua.2025.30460.1132
چکیده

ارتباط با هم­نوعان سرشتی خداداد است که با در انداختن ساز‌و‌کار زیارت اولیای الهی در آیین خاتم جهت­دهی شده است. کنشی معنادار که با ارج نهادن به عواطف بشری و تقویت بنیان­های معرفتی، رهاورد اعتلای شناخت و ارمغان سلامت روان را به همراه دارد. در این میان، فراوانی چشمگیر زیارت­نامه­های امام حسین‌(ع)، نشان از اهمیّت و نقش تأثیرگذار زیارت سید الشهداء دارد و ضرورت دستیابی به زیارتی جامع و استوار را آشکار می­کند. مسئله­ای که پژوهش کتابخانه­ای پیش‌رو را بر آن داشت تا بر اساس توصیف و تحلیل گزاره­های روایی گزارش‌کننده­ی زیارت وارث و با عنایت به اهمیّت و نقش­آفرینی شیوه­های مبتنی بر شناخت سند و متن در سنجش اعتبار احادیث اسلامی، تلاش خود را بر دو وجه واکاوی سندی و محتوایی متمرکز نماید. پژوهش پیش‌رو پس از مصدریابی زیارت وارث ـ به‌عنوان بخش شهرت یافته از زیارت مطلقه­ی امام حسین (ع) در کتب زیارات و ادعیه شیعی ـ، دریافت که گرچه هرکدام از اسناد گزارش‌کننده­ی این روایت به سبب راوی و یا روایان نقل‌کننده آن دچار ضعف سندی هستند؛ امّا فراوانی یادکرد ساختار شناخته‌شده­ی این زیارت با درصد مشابهت قابل اعتنا در منابع روایی، نشان از صدور اجمالی زیارت وارث دارد. هم‌چنین واکاوی محتوایی زیارت مزبور و پیوند ناگسستنی آن با معارف قرآنی و روایات اسلامی قرینه­ای دیگر در جبران ضعف یاد شده به شمار می‌رود و زمینه­ساز بهره­مندی بیش از پیش زائران از محتوای سازنده­ی آن خواهد بود.