واکاوی پیامدهای حضور اتباع افغانستان در نواحی روستایی مرزی با رویکرد کیفی تئوری بنیانی (مطالعه موردی: شهرستان سیب و سوران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.30466/grfs.2025.56205.1124چکیده
حضور اتباع افغانی در ایران سابقهای دیرینه دارد، بهویژه طی سالهای پس از انقلاب اسلامی، ایران میزبان بزرگترین جمعیت پناهنده افغانستانی بوده است. آنچه بیشتر از همه مشکلساز بوده، اقامت و حضور غیرقانونی گروه وسیعی از افغانها در طی سالیان اخیر در سکونتگاههای روستایی است. حضور اتباع افغانی در جامعه روستایی جنوب شرق کشور به دلیل همجواری با مرزهای شرقی و قرابت فرهنگی از منظر جغرافیایی و اجتماعی دارای آثار و پیامدهایی در ابعاد مختلف میباشد. هدف از انجام پژوهش کیفی حاضر که با بهرهگیری از روش تئوری بنیانی صورت گرفته؛ بررسی آثار و پیامدهای ناشی از حضور اتباع افغانی در نواحی روستایی شهرستان سیب و سوران میباشد. جامعه آماری موردمطالعه 25 نفر از افراد مطلع و آگاه بودند که به روش نمونهگیری از نوع گلوله برفی موردمطالعه قرار گرفتند. دادههای حاصل از پژوهش با تکنیک مصاحبه نیمه ساختارمند و متمرکز جمعآوری و در قالب سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل و نهایتاً در قالب 4 پیامد اصلی طبقهبندی شدند. یافتههای پژوهش نشان داد حضور اتباع در سکونتگاههای روستایی به ترتیب اهمیت، پیامدهایی نظیر افزایش آسیبپذیری جامعه محلی، تغییر بافت جمعیتی روستاها، پایین بودن پایبندی به قوانین، اشتغال غیرقانونی، شکلگیری نوعی رقابت برای دسترسی به منابع، عدم تکاپوی امکانات و خدمات موجود در روستاها با افزایش حضور اتباع، افزایش ترددهای غیرمجاز، فشار بر زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و... را در پی داشته است.