بررسی شاخص‌های راحتی و تعاملات اجتماعی در فضاهای عمومی و باز شهری (مطالعه‌ی موردی بخش مرکزی ارومیه)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.30466/grfs.2025.56303.1135
چکیده

فضاهای عمومی شهری به‌عنوان مهم­‌ترین بخش شهرها، عنصر ضروری برای زندگی اجتماعی هستند که سبب حرکت در فضاهای شهری، تبادل اطلاعات و آگاهی، اجتماع‌پذیری و غنی‌سازی کیفیت محیط‌­های شهری می­‌شوند. هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی شاخص­‌های احساس راحتی شهروندان از حضور در فضاهای عمومی و باز بخش مرکزی شهر ارومیه می‌­باشد. روش پژوهش مقاله حاضر، توصیفی- تحلیلی با رویکرد آینده‌پژوهی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته، و متغیرهای آن برگرفته از مبانی نظری می­‌باشد. در این پژوهش 30 تن از کارشناسان خبره در زمینه‌ی فضاهای عمومی و آینده‌پژوهی به‌عنوان اعضای پانل به‌صورت نمونه‌­گیری غیر احتمالی هدفمند تعیین شدند. به‌منظور استخراج پیشران­‌های مؤثر بر راحتی و اجتماع‌­پذیری در فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه، 43 عامل به‌عنوان شاخص نهایی، جهت تحلیل ساختاری به نرم‌افزار میک‌مک وارد شد. در نهایت تعداد 12 متغیر به‌عنوان پیشران‌­های کلیدی به دست آمدند. یافته‌ها نشان داد؛ پیشران‌­های مبلمان شهری مناسب و توزیع بهینه آن، روشنایی مناسب خیابان، آسایش بصری و محیطی، دارای بیشترین اثرگذاری­‌ها بوده و در مرکز چرخه علّی پیشران‌ها نقش مهمی را ایفا می‌­کنند؛ و پیشران وجود خرده‌فروشی در مسیر و بهره‌گیری از فضای سبز مقصد پیکان بسیاری از پیشران‌های بوده است که بیانگر اثرپذیری شدید این پیشران‌ها از سایر عوامل می‌­باشد. در نتیجه این پژوهش می‌­توان گفت که با توجه به پیشران­‌های به‌دست‌آمده و بهبود وضعیت این پیشران‌­ها، فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه می‌­تواند به محیطی فعال و راحت جهت ارتقای تعاملات اجتماعی تبدیل شود و موجب سرزندگی و پویای بیشتر در این بخش گردد.