بررسی شاخصهای راحتی و تعاملات اجتماعی در فضاهای عمومی و باز شهری (مطالعهی موردی بخش مرکزی ارومیه)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
doi
10.30466/grfs.2025.56303.1135چکیده
فضاهای عمومی شهری بهعنوان مهمترین بخش شهرها، عنصر ضروری برای زندگی اجتماعی هستند که سبب حرکت در فضاهای شهری، تبادل اطلاعات و آگاهی، اجتماعپذیری و غنیسازی کیفیت محیطهای شهری میشوند. هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی شاخصهای احساس راحتی شهروندان از حضور در فضاهای عمومی و باز بخش مرکزی شهر ارومیه میباشد. روش پژوهش مقاله حاضر، توصیفی- تحلیلی با رویکرد آیندهپژوهی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته، و متغیرهای آن برگرفته از مبانی نظری میباشد. در این پژوهش 30 تن از کارشناسان خبره در زمینهی فضاهای عمومی و آیندهپژوهی بهعنوان اعضای پانل بهصورت نمونهگیری غیر احتمالی هدفمند تعیین شدند. بهمنظور استخراج پیشرانهای مؤثر بر راحتی و اجتماعپذیری در فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه، 43 عامل بهعنوان شاخص نهایی، جهت تحلیل ساختاری به نرمافزار میکمک وارد شد. در نهایت تعداد 12 متغیر بهعنوان پیشرانهای کلیدی به دست آمدند. یافتهها نشان داد؛ پیشرانهای مبلمان شهری مناسب و توزیع بهینه آن، روشنایی مناسب خیابان، آسایش بصری و محیطی، دارای بیشترین اثرگذاریها بوده و در مرکز چرخه علّی پیشرانها نقش مهمی را ایفا میکنند؛ و پیشران وجود خردهفروشی در مسیر و بهرهگیری از فضای سبز مقصد پیکان بسیاری از پیشرانهای بوده است که بیانگر اثرپذیری شدید این پیشرانها از سایر عوامل میباشد. در نتیجه این پژوهش میتوان گفت که با توجه به پیشرانهای بهدستآمده و بهبود وضعیت این پیشرانها، فضاهای باز و عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه میتواند به محیطی فعال و راحت جهت ارتقای تعاملات اجتماعی تبدیل شود و موجب سرزندگی و پویای بیشتر در این بخش گردد.