تحلیل فضایی شاخص‌های شهر شاد و تعیین‌کننده‌های آن در مناطق شهری (مطالعه موردی: کلان‌شهر مشهد)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.30466/grfs.2025.56065.1098
چکیده

در راستای تحقق حقوق شهروندی و توسعه پایدار فضاهای شهری، طی سالیان اخیر مفاهیم متعددی توسط نظریه‌پردازان و برنامه‌ریزان شهری و منطقه‌ای مطرح شده است. شهر سالم، شهر دوستدار کودک، شهر سبز، شهر الکترونیک، شهر شاد و ... از این مفاهیم کلیدی هستند. در این میان شهر شاد با دربرگرفتن شاخص­ها و متغیرهای متعددی، از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است به‌گونه‌ای شهر شاد متضمن سلامت روحی و جسمی شهروندان است.  هدف این پژوهش تحلیل فضایی شاخص­های شهر شاد در سطح مناطق 13 گانه کلان­شهر مشهد است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع مطالعه توصیفی -تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات نیز اسنادی (کتابخانه‌ای) و میدانی (پرسشنامه) است. حجم نمونه آماری شامل شهروندان ساکن مناطق 13 گانه کلان‌شهر مشهد که حجم نمونه با توجه به جمعیت 3062242 سال 1395 برابر 171 پرسشنامه برآورد و با توجه به جمعیت هر منطقه توزیع‌شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات از SPSS و روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره مانند MEREC و COCOSO و روش معادلات ساختاری (Smart PLS) بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که مناطق 9، 1 و 4 به ترتیب دارای بالاترین و مناطق 3، 12 و 10 دارای پایین­ترین سطح برخورداری از شاخص‌های شهر شاد، در شهر مشهد هستند. بر اساس نتایج آزمون معادلات ساختاری PLS متغیر عوامل اقتصادی با ضریب تأثیر کل (1.523) بیشترین تأثیر را بر شهر شاد داشته است و سپس به ترتیب مؤلفه‌های عوامل کالبدی (0.687) و عوامل اجتماعی (0.622) مؤثر بر شهر شاد می­باشند.