تحلیل آینده‌نگرانه از تحرک جمعیتی روستا-شهری دهستان گورک سردشت به شهر ربط و پیامدهای توسعه‌ای نواحی مبدأ

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.30466/grfs.2023.54832.1008
چکیده

تحرک‌های جمعیتی در یک ناحیه جغرافیایی دارای دو جهت مبدأ و مقصد است که جامعه مبدأ در حال کاهش و جامعه مقصد در حال افزایش است. مهم‌ترین نمونه‌های تحرک جمعیتی، مهاجرت روستا- شهری است که به‌صورت ترک روستا برای زندگی در شهر بروز پیدا می‌کند. تحقیق حاضر باهدف تبیین و ارزیابی تحرک جمعیتی روستا- شهری در دهستان گورک شهرستان سردشت و تأثیر شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و محیطی بر روند بار مهاجرتی از روستاهای این دهستان به شهر ربط و شهرهای اطراف صورت گرفته است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 345 نفر شده که به‌صورت تصادفی انتخاب‌شده‌اند. ابزار تحقیق پرسشنامه بوده و از نرم‌افزار spss استفاده‌شده است. پایایی پرسشنامه از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای شاخص‌های اقتصادی (0.843)، اجتماعی (0.824) و محیطی (0.745) محاسبه گردید. جهت تجزیه‌وتحلیل فرضیات، از آزمون‌های آماری میانگین، واریانس و آزمون همبستگی پیرسون استفاده‌شده است. نمودار و نقشه‌ها نیز با استفاده از نرم‌افزار Excell و ArcGis ترسیم شدند. نتایج بررسی حاکی از آن است که در فرضیه اول، ماتریس همبستگی پیرسون بین شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی سطح معناداری 0.000= sig در سطح اطمینان 99% نشان داد که رابطه معنی‌دار و نسبتاً قوی بین متغیرها وجود دارد. در فرضیه دوم، آزمون‌های تفاوت میانگین T و F برای تمامی متغیرهای اجتماعی و ویژگی‌های جمعیتی، سطح معناداری (0.05≤ P) در سطح اطمینان 95% معنی‌دار به‌دست‌آمده است، در فرضیه سوم نیز، بین متغیرهای محیطی و ساختار جمعیتی، سطح معناداری (0.05≥ P) به‌دست‌آمده است که نشان می‌دهد بین این متغیرها رابطه معناداری وجود ندارد. نتایج نهایی این پژوهش نشان داد که بین عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی با تحرک جمعیتی و مهاجرت روستا- شهری در دهستان گورک رابطه‌ای معنادار برقرار است، لذا مطالعه و توجه به مسائل اقتصادی و اجتماعی و محیطی ساکنان درروند تحرک‌های جمعیتی منطقه کاملاً ضروری است.