بررسی راهبردهای رعایت ادب در گفت‌وگوهای کلاس درس از دیدگاه زبانشناسی اجتماعی

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه زبانشناسی ، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه زبانشناسی ، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

doi
10.30473/il.2024.66993.1586
چکیده

ایجاد یک ارتباط زبانی مؤثر مستلزم تسلط بر مهارت‏های کلامی و غیرکلامی است. یکی از این مهارت‏های کلامی رعایت ادب در تعاملات اجتماعی است. تحقیق حاضر شیوه‏های رعایت ادب در گفتگوهای کلاس درس را بر اساس نظریۀ ادب براون و لوینسون (1987) مورد بررسی قرار داده است. داده‏های پژوهش حاضر طی جلسات متعددی که در برخی مؤسسات آموزشی در شهر بوشهر از جمله دانشگاه‏های آزاد و پیام نور برگزار گردید جمع‏آوری شده‏اند. نتایج حاکی از آن است که در مجموع، راهبرد‏های ادب سلبی تقریباً دو برابر راهبرد‏های ادب ایجابی به‌کار رفته‏اند و در برخی موارد راهبردهای ادب ایجابی همراه با ادب سلبی بوده‏اند. بیشترین بسامد ادب سلبی متعلق به چهار راهبرد «بیان غیرمستقیم متعارف»، «سؤال/نشانگر احتیاط»، «احترام گذاشتن» و «عذرخواهی» بود و «توجه به علایق، خواسته‏ها و نیازهای مخاطب»، «اغراق»، «جستن توافق» و «ارائه دلیل» بیشترین بسامد ادب ایجابی را داشتند. بررسی مؤلفه‏های ادب‏مندی در کلاس درس در شناساندن گفتمان کلاسی به عنوان گفتمانی دانشگاهی مؤثر است. بعلاوه، این یافته‏ها می‌توانند در آموزش زبان‏های خارجی نیز، که مستلزم مقایسه تطبیقی فرهنگ‏ها و سنت‏ها است، مورد استفاده واقع شوند.