بررسی مقایسه‌ای بسامد کاربرد استعاره مفهومی «علم» در گفتار خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی

نویسندگان

1 رئیس دانشکده زبانهای خارجی و مطالعات بینافرهنگی، دانشگاه باقرالعلوم

2 گروه زبانشناسی همگانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

3 گروه زبانشناسی همگانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

doi
10.30473/il.2024.64274.1541
چکیده

نظام آموزش‏ عالی هر کشور از مهم‌ترین نهادهاست زیرا تربیت‌کنندۀ نیروهایی است که ادارۀ کشور را به عهده می‌گیرند، لذا سیاست‌گذاری‌های غلط در این نهاد می‌تواند آسیب جدی به کشور وارد سازد. یکی از این رویکردهای نادرست به علم که در آموزش ‏عالی ایران در دهه‌های اخیر وارد شده است نگاه کمّی و اقتصادی به علم و تجاری‌سازی دانش است. این پژوهش بر آن است تا با بررسی استعارۀ علم/دانش در گفتار سه رئیس‏جمهور، نشان دهد که چگونه نگاه اقتصادی و تجاری به علم، در سخنان آن‏ها بازتاب یافته است. به لحاظ چارچوب نظری و روشی، این پژوهش مبتنی بر نظریه و رویکرد لیکاف و جانسون (1998) و چارتریس‏بلک (2004) است. نتایج بررسی داده‌ها نشان می‌دهد که محمود احمدی‏نژاد در مقایسه با دو رئیس‌جمهور دیگر، در سخنرانی‏های خود، از گفتمان استعاری بیشتر بهره برده است. همچنین حوزه‏های مفهومی کالا، مکان، سفر، به ترتیب پربسامدترین حوزه‏های مفهومی به‏کاررفته به مثابه حوزۀ مبدأ استعاره‏ها در پیکرۀ مرجع هستند. حوزۀ مبدأ "کالا" با تخصیص 78% از آمار استخراج شده از استعاره‏های مفهومی، پربسامدترین حوزۀ شناخته شده است. به علاوه، برجسته بودن نگاه کالایی و اقتصادی به علم، در سخنان هر سه رئیس جمهوری نشان‌دهندۀ ذهنیاتی است که منجر به وضعیت ناهنجار کنونی در دانشگاه‌ها شده است.