بررسی تأثیر دوزبانگی و کارکردهای اجرایی بر شاخص‌های ریز‌ساختار داستان در کودکان دوزبانۀ کردی-فارسی‌زبانِ با اختلالِ طیفِ اُتیسم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان شناسی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات واحد ایلام

2 استادیارگروه زبان و ادبیات انگلیسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

doi
10.30473/il.2024.68622.1609
چکیده

اگرچه در مواردی بسیار، به مشکلات کودکان تک‌زبانۀ اُتیستیک در روایت داستان و کارکردهای اجرایی آن اشاره و پرداخته شده است اما در رابطه با تأثیر دوزبانگی بر این مهارت‌‌ها، در افراد دوزبانه، به ویژه در کودکان دوزبانۀ ایرانی، اطلاعات کافی در دسترس نیست. پژوهش حاضر تأثیر دوزبانگی بر روایت داستان و کارکردهای اجرایی 20 کودک 7 تا 12 سالۀ دوزبانۀ کردی-فارسی‌زبان و تک‌زبانۀفارسی‌زبان اُتیستیک را با 20 کودک دوزبانه و تک‌زبانۀ طبیعی مورد مقایسه قرار داده است. داستان‌های روایت شدۀ آزمودنی‌ها، در سطح ریزساختار، مورد تحلیل قرار گرفتند. همچنین تکالیف کارکردهای اجرایی یعنی تکلیف توجه دیداری کلی-جزئی و تکلیف حافظۀ فعال 2-Back نیز اجرا گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد که کودکان دوزبانۀ اُتیستیک در مقایسه با کودکان تک‌زبانۀ اُتیستیک عملکرد بهتری در پیچیدگی ساختار داستان و استفاده از بندهای قیدی دارند. در انجام بخش کلی تکلیف توجه دیداری، کودکان دوزبانۀ اُتیستیک در مقایسه با کودکان تک‌زبانۀ اُتیستیک که در مقایسه با سایر گروه‌ها بیشتر از اطلاعات جزئی استنتاج می‌کردند، سرعت و صحت پاسخ‌های آزمودنی‌های دوزبانۀ اُتیستیک در انجام تکلیف 2-back در مقایسه با آزمودنی‌های تک‌زبانۀ همتای آنها بالاتر بود. تحلیل‌های همبستگی بین روایت داستان و کارکردهای اجرایی نشان داد که آزمودنی‌های دوزبانۀ اُتیستیک در مقایسه با کودکان تک‌زبانۀ همتای خود از گسترۀ وسیع‌تری از کارکردهای اجرایی خویش در روایت داستان بهره می‌جویند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که کودکان دوزبانۀ اُتیستیک در مقایسه با همتایان تک‌زبانۀ خود از نظر تولید عناصر ریزساختار داستان و همچنین توجه دیداری و مهارت‌های حافظۀ فعال عملکرد بهتری دارند.