فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استعارة مفهومی یکی از رویکردهای معناشناسی در زبان­شناسی شناختی است. بر اساس این نظریه که نخستین بار توسط لیکاف و جانسون ارائه شد، انسان­ها برای ابراز مفاهیم انتزاعی از نظامی استعاری بهره می­گیرند و با تطبیق مفاهیم ذهنی بر مصداق­های عینی، اندیشه­های خود را به‌گونه­ای قابل درک بیان می‌کنند تا درک منظورشان برای دیگران ساده شود. «نوحه» نیز به‌عنوان یک قالب ادبی عامیانه از استعاره­های مفهومی بهره­ برده است. پژوهش حاضر، به روش توصیفی_تحلیلی بر اساس نظریة لیکاف و جانسون به تحلیل نحوة استفاده از ­استعارة مفهومی «زیارت تجارت است» در نوحة اربعینی «تجارة لن­تبور» می­پردازد. این نوحه که در سال 2017، توسط مداح عراقی، ملاباسم کربلایی خوانده شده، از نوحه­های پرمخاطب سال­های اخیر در ایام اربعین امام حسین است. هدف از انجام این پژوهش مطالعه کارکرد استعارة مفهومی در نوحة یادشده و تطبیق آن با نگرش اعتقادی سراینده نوحه است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در نوحة مورد بحث به‌منظور درک بهتر جایگاه و ارزش زیارت امام حسین علیه­السلام، شاعر مفهوم انتزاعی «زیارت» و متعلقات آن مانند تشرف به زیارت، زائر، امام و امید داشتن به او و... را به‌عنوان حوزه مفهومی مقصد بر مفهوم عینی و ساختارمند «تجارت» و اجزای آن نظیر سرمایه‌گذاری، فروشنده، خریدار، سرمایه و سود و... به‌عنوان حوزه مفهومی مبدأ انطباق داده و استعارة مفهومی زیارت تجارت است را ایجاد کرده است، همچنین از آنجا که در مستندات قرآنی و روایی به جایگاه و ثواب زیارت سیدالشهدا اشاره شده است، می‌توان این استعاره مفهومی را برخاسته از نگرش دینی و باورهای شیعی نوحه‌پرداز دانست.