فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گردشگری به‌عنوان یک کلان پیشران می‌تواند بسترساز توسعه منطقه‌ای قلمداد شود. برخی از مناطق به‌واسطه موقعیت جغرافیایی و استراتژیک، شرایط منحصربه‌فردی دارند اما به دلایل گوناگون نتوانسته‌اند از پتانسیل‌های حوزه گردشگری بهره‌برداری نمایند. حوضه دریای خزر، می‌تواند نمونه بارزی از این مناطق باشد. کشورهای حوضه دریای خزر ازلحاظ گردشگری آن‌چنان‌که باید، نتوانسته‌اند از ظرفیت‌های گردشگری استفاده نمایند؛ بنابراین اتخاذ راهبردهای مطلوب جهت بهره‌برداری و توسعه گردشگری در این منطقه با نگاه به آینده بسیاری ضروری است که در این پژوهش مورد تأکید است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی، از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و مبتنی بر گردآوری داده‌های پیمایشی است. جامعه آماری را نخبگان حوزه گردشگری تشکیل داده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه و پرسش‌نامه است. تعداد ۱۸ نفر از طریق اشباع نظری و ۱۱۶ نفر از طریق روش گلوله برفی به‌عنوان حجم نمونه مصاحبه‌شونده و پرسشگری تعیین شد. در بخش کیفی، ۲۶ مفهوم اولیه شناسایی و در ۷ مفهوم اصلی (راهبرد) دسته‌بندی شدند که شامل راهبردهای بازاریابی، تبلیغات و رسانه، تسهیلگری دیپلماسی و سیاست‌گذاری منطقه‌ای، توسعه زیرساخت‌های گردشگری و خدمات، تقویت مشارکت محلی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی، راهبرد محصول‌محور و تنوع‌بخشی به انواع گردشگری، راهبرد مدیریتی، سازمانی و پایدارسازی و همچنین توسعه گردشگری منطقه‌ای یکپارچه و فراملی بوده‌اند. نتیجه اعتبارسنجی راهبردها از طریق آزمون آماری در سطح کمتر از 0.05 و با میانگین 4.028 بر تأیید آن‌ها اشاره داشته است. همچنین نتیجه آزمون فریدمن نشان داد که راهبرد تقویت مشارکت محلی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی با میانگین رتبه‌ای 5.13 به‌عنوان برجسته‌ترین راهبرد مورد تأیید است. نتیجه آنکه حوضه دریای خزر، ظرفیت‌های گردشگری متنوعی دارد که با استفاده از دیپلماسی، مشارکت و توسعه یکپارچه قابل ‌برنامه‌ریزی و توسعه است.