مؤلّفه‌های اهمّیّت مرزبانی در گفتمان دعایی صحیفة سجّادیه (بر مبنای نظریّة زیباشناسی دریافت Reception-Aesthetic)

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه مازندران. ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیّات عرفانی. دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه مازندران. ایران.

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. تهران، ایران.

doi
10.22084/dua.2024.28661.1039
چکیده

کشور ما با 8755 کیلومتر مرز دریایی، رودخانه­ای و زمینی با هفت کشور همسایه، دارای یک موقعیّت برجسته در موضوع مرزبانی است و به تبع آن، اندیشة دفاع و موضوع «مرزبانی» از جمله موضوع­ های است که در متون دینی و ملّی ما مورد توجّه بوده است. اگرچه واژة «مرز» و «مرزبان» در معنای متداول خود با گرایش غالب جغرافیایی به‌کار می­رود، ولی در متون اعتقادی، معنایی فراتر از مرز سرزمینی دارد و امروزه با وجود فضای مجازی و رشد روزافزون اینترنت و به‌وجود آمدن مباحثی هم­چون «دهکدة جهانی»، نقش و اهمیت «مرزهای اندیشه»  محسوس­تر  است. کتاب صحیفة به خاطر عدم اختصاص به دوره یا اندیشة خاص و دارا بودن قابلیت بهره وری نوع انسان از متن نیایشی صحیفه، دارای یک ظرفیت فرازبانی است. وجود موضوعاتی هم­چون مرزبانی و مؤلّفه ­های اهمّیّت بخشی به مرزبان در گفتمان متن بنا بر دریافت زیباشناسانه از متن؛ از طرفی، بیانگر چند لایه بودن محتوای متن و کاربردی بودن آن با زیست اجتماعی انسان در ادوار مختلف و از دیگر سو، بیانگر اهمّیّت و جایگاه ناشناخته کتاب صحیفه در کاوش ­های علمی است. مقاله درصدد پاسخ به این پرسش است که مؤلّفه­ های اهمّیّت بخشی مرزبانی در گفتمان دعایی امام سجّاد علیه­السلام کدام­ اند؟ یافته­ها حاکی از آن است که در زمان فعلی و با توجه پیدایش مفهومی جدیدی از دفاع فراسرزمینی می­توان با یک خوانش زیبایی­ شناسانه از متن صحیفه، ویژگی­ های چون نوع ­دوستی فرامکانی، دشمن­شناسی و فرمان­پذیری را از مؤلفه ­های برجسته در اهمیت ­بخشی به مرزبانی بر شمرد. گردآوری داده­ها به صورت کتابخانه­ ای با ابزار فیش­ برداری و داده ­پردازی در متن به روش توصیفی است.