مؤلّفههای اهمّیّت مرزبانی در گفتمان دعایی صحیفة سجّادیه (بر مبنای نظریّة زیباشناسی دریافت Reception-Aesthetic)
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه مازندران. ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیّات عرفانی. دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه مازندران. ایران.
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. تهران، ایران.
doi
10.22084/dua.2024.28661.1039چکیده
کشور ما با 8755 کیلومتر مرز دریایی، رودخانهای و زمینی با هفت کشور همسایه، دارای یک موقعیّت برجسته در موضوع مرزبانی است و به تبع آن، اندیشة دفاع و موضوع «مرزبانی» از جمله موضوع های است که در متون دینی و ملّی ما مورد توجّه بوده است. اگرچه واژة «مرز» و «مرزبان» در معنای متداول خود با گرایش غالب جغرافیایی بهکار میرود، ولی در متون اعتقادی، معنایی فراتر از مرز سرزمینی دارد و امروزه با وجود فضای مجازی و رشد روزافزون اینترنت و بهوجود آمدن مباحثی همچون «دهکدة جهانی»، نقش و اهمیت «مرزهای اندیشه» محسوستر است. کتاب صحیفة به خاطر عدم اختصاص به دوره یا اندیشة خاص و دارا بودن قابلیت بهره وری نوع انسان از متن نیایشی صحیفه، دارای یک ظرفیت فرازبانی است. وجود موضوعاتی همچون مرزبانی و مؤلّفه های اهمّیّت بخشی به مرزبان در گفتمان متن بنا بر دریافت زیباشناسانه از متن؛ از طرفی، بیانگر چند لایه بودن محتوای متن و کاربردی بودن آن با زیست اجتماعی انسان در ادوار مختلف و از دیگر سو، بیانگر اهمّیّت و جایگاه ناشناخته کتاب صحیفه در کاوش های علمی است. مقاله درصدد پاسخ به این پرسش است که مؤلّفه های اهمّیّت بخشی مرزبانی در گفتمان دعایی امام سجّاد علیهالسلام کدام اند؟ یافتهها حاکی از آن است که در زمان فعلی و با توجه پیدایش مفهومی جدیدی از دفاع فراسرزمینی میتوان با یک خوانش زیبایی شناسانه از متن صحیفه، ویژگی های چون نوع دوستی فرامکانی، دشمنشناسی و فرمانپذیری را از مؤلفه های برجسته در اهمیت بخشی به مرزبانی بر شمرد. گردآوری دادهها به صورت کتابخانه ای با ابزار فیش برداری و داده پردازی در متن به روش توصیفی است.